Tips & Taboos 13

Writings by Rajaram Ramachandran in facebook called "Maja aajimma, amma, bapa, kaka, kaki, mama, mami, thorle, maja laahna vayaantha themma themma dhilthe upadesa" have been re-written by me in Devnagari under the title "Tips & Taboos" after duly obtaining his kind approval. 

Post No. 13.

Original post in fb by Rajaram Ramachandran in Roman DM (10-10-2015)

Re-written by me in Devnagari

- Khemmayi dhairyaana asaanvan, kaallathaala aggi bheengthaane. Ami karaacha kaama barora manun amaala vaatlathra, konki kaayki saangthila manun maaga sarkathaane.  - Sankocha bhogthaane. Mala veda dhairya adhika manun amcha gharaantha saangthila. Aek karaanvan manun maningun thae kamaantha utharungelon manje thae kaam sampivaala majaan jaaltha pathori prayathna karana. Thaecha maja swabhaava. Aekdha 1962 maningthon, Delhintha Nethaji Nagaraantha maja vadil bahineecha gharaantha hothon. Thae himsa dhivasa. Mee Delhila nava. Aek dhivasa maja baacheela aang barneetha gela. Pashte vela mala CGHS dispensary la jaavun naav livun tivuntaku theni aek token dhethila gevingu (geingu) ae mantle. Yeyin saangitle baayaara himsa asala, shawl pangiringu, woollen socks ghalingun chapli ghalingun jaa mantle. Ghante saath hungela, soorya aat ghantevoracha yevumnaka nokkoka manu baayaara yeyila. Mee shawlayin paangringitlonahi, woollen socksayin ghalingitlo nahi (khande hoila manu). Aeka chapli poortha ghalingun, dhothra ardha haathaacha angarka ghalinghun niglon. Payiri uthrun kalle alon. Chaar pavul pude thivlaasna, vora chaalaala hoina manu vaatla. Heem manje heem thevda himsa hotha. Paayaacha aski botaanthala nankaakadayi dhukaala aaramba hungela. Aththa kaaye karna? Parthun gharaala jaayaala mala ishta nahin, chaalnayi udhanda kashta. Dhaanth (themma barun hotha) chaavingitlon. Thorle saangitlatha saye karingitlon, allu puda paavul kaadun thivlon, paavulaantha soolaavina veghla kaayin kallanahi. Asalthiri puda gelon. Daha nimishaantha jaayaacha tikaanaala vees nimisha kaadingitlon, paranthu nungelon. Theththa kaam karnaara aggi kuppaala jaal ghaalingun haath paaye sekingatha hothe. Malaayi baise mantle (manun maningitlon, mala Hindi kalnaaki, yevun pandhrah dhivasacha ki jaala hotha). Meeyi baslon, haath paaye sekingitlon. Paramaanandha hotha. Nanthara naanva livun token gevingu (geingu) yevungelon. Yelaacha veda dhairya, (Tamizhaantha asattu dhairyam)manun manthila. Asa kevdaki kaarya, aek dhoneentha meesaantha maathi laavla nahi maningitloye. Payilla varsha hivaanlaa dhivasaantha nankara srama avashya bhoglon, paranthu thyaaja nanthara hivaanlaa dhivasa mala udhanda avudungela. Himsa paneenthacha snana, (peenayi himsa panicha), payilla thambyaacha paani doskavora (doyeevora) ghalingthaana praana jaavun yeyila, thyaaja nanthara sukhavini asala. Snaan karuntakun baayaara yethana besha asala. Unappanintha snaan karuntakun baayara alathra heenva vaatala, aang kaampala. Sankocha? Nanthara. Aaje evda puray. Aniki yevuya, mee vaa a. Maaga livaacha (Post scriptum): MDMS antha thevda dhaneyi Madhwa sidhdhaantha, sampradhaaya, devula, gopura, manu livthaantha. Mee aekla, upayog naahitha vishaya aggi livthon. Thumi aggi vaachthaanthaki nahiki, avadtha manun saangatha jaatha asthaantha. Aeka thorla manusha, Sri Ananda Rao Vasishta ji, mee livaacha Devnaagari lipintha livun srama boghthaatha, paapa. Visurungelonki. Thirukkadayuraanthasun shaankali paanch ghantela parthun alon. Deva Devi cha darshana paar besha jaala. Viseshavini Maragatha Lingaacha abisheka udhanda javvalasun paayaacha soubhaagya milla. Thevdin dhevaacha dhayaacha.

- केम्हाईं धैरांत असांव॑. काढलत्याला अग्गीन भींगताने. अम्ही कराच काम बरोर म्हणून अम्हाला वाटलतर॑, कोण्की कायकी सांगतील म्हणून मागे सरकताने. - संकोच भोगताने. मला वेड॑ धैर्य अधीक म्हणून अम्च॑ घरांत सांगतील॑. एक करांव॑ म्हणून म्हणींगून ते काम संपिवाला मझान झालतेपतोरी प्रयत्न करांव॑. तेच मझ॑ स्वभाव. एकदा 1962 म्हणींगतों, डेल्हींत नेताजी नगरांत मझ॑ वडील बहिणीच घरांत होतों. ते हिंस दिवस. मी डेल्हीला नवा. एक दिवस मझ॑ भाचीला आंग बर॑ नाहीत॑गेल॑. पाष्टे वेळ मला CGHS डिस्पेनसरीला जावून नांव लिव्हून ठिवूनटाकून तेनी एक टोकण देतील, घेऊन (घेईंगून) ये म्हणट्ले. येईं सांगिट्ले, बाहेर हिंस असेल॑, शाल पांघरींगून, वुळन सॉक्स घालींगून चपली घालींगून जा म्हणट्ले. घंटे सात होऊनगेल॑, सूर्य आठ घंटेच व॑रच॑ येऊम्हणका-नोक्कोका म्हणून बाहेर येईल॑. मी शालहीं पांघरिंगट्लों नाही. वुळन सॉक्सीन घालींगिट्लों नाही (कंड होईल म्हणून). एक चपली पूर्त घालींगून, धोत्र, अर्ध हाताच अंगरखा घालींगून निघलों. पायरी उतरून खाले आलों. चार पाऊल पुढे ठिवलासना, व॑र चालाला होईना म्हणून वाटल॑. हीम म्हणजे हीम, तेवढ॑ हिंस होत॑. पांयेच अस्कि बोटांतल॑ नंखाकडेहीं दुखाला आरंभ होऊनगेल॑. अत्ता काय करणे ? परतून घराला जायाला मला इष्ट नाही. चालणेहीं उदंड कष्ट. दांत (तेम्हा बरोर होत॑) चावींगिंट्लों. थोरळे सांगिट्लते सये करींगिट्लों. हळ्ळु पुढे पाऊल काढून ठिवलों. पाऊलांत सूळ विन्हा वेगळ॑ काईं कळ्ळनाही. असलतरीन, पुढे गेलों. दहा निमिषांत जायाच ठिकाणाला वीस निमिष काढिंगिट्लों, परंतु निघूनगेलों. तेथ॑ काम करणार अग्गीन कुप्पाला जाळ घालींगून हात पांय शेकींगत होते. मलाहीं बैस म्हणट्ले (म्हणून म्हणींगतों, मला हिंदी कळनाकी. येऊन पंध्रा दिवसच की झाल्होत॑). मीहीं बसलों, हात पांये शेकींगिट्लों. परमानंद होत॑. नंतर॑ नांव लिव्हून टोकण घेविंगून (घेईंगून) येऊनगेलों. हेलाच वेड धैर्य (तमिलांत॑ असट्टु धैर्यम) म्हणून म्हणतील॑. अस॑ केवढ॑की कार्य, एक दोनींत मीशांत माती लावाला नाही म्हणिंगिट्लोयें. पहिल॑ वर्ष हिंवाळा दिवसांत नंखर॑ श्रम अवश्य भोगलों. परंतु, त्यज नंतर॑ हिंवाळा दिवस मला उदंड अवडूनगेल॑. हिंस पाणींतच स्नान॑, पीणेईं हिंस पाणीच. पहिल॑ तांब्याच पाणी डोस्केव॑र (डोईव॑र) घालिंगताना प्राण जाऊन येईल॑. त्यज नंतर॑ सुख॑विणी असेल॑. उनुपाणींत स्नान करूनटाकून बाहेर आलतर॑ हींव वाटेल॑. आंग कांपल॑. संकोच ? नंतर॑. आज एवढ॑ पुरे. अण्की येऊया मी वा अ. मागे लिव्हाच (Post scriptum) : MDMS आंत॑ तेवढ॑दनहीं मध्व सिद्धांत, संप्रदाय, देऊळ, गोपुर॑ म्हणून लिव्हतात॑. मी एकला उपयोग नाहीते विषय अग्गीन लोव्हतों. तुम्ही अग्गीन वाचतांतकी नाही की, अवडते म्हणून सांगत जात असतांत॑. एक थोरळे मनुष (?) श्री. आनंदराव वसिष्टजी मी लिव्हाच देवनागरी लिपींत लिव्हून श्रम भोगतात, पाप॑. विसरूनगेलोंकी. तिरुक्कडयूरांतसून सांकाळी पांच घंटेला परतून आलों. देव देवीच दर्शन फार बेष झाल॑. विशेषविणी मरगत लिंगाच अभिषेक उदंड जवळसून पाह्याच सौभाग्य मिळ्ळ॑. तेवढीन देवाच दयाच.

Tips & Taboos 12

Writings by Rajaram Ramachandran in facebook called "Maja aajimma, amma, bapa, kaka, kaki, mama, mami, thorle, maja laahna vayaantha themma themma dhilthe upadesa" have been re-written by me in Devnagari under the title "Tips & Taboos" after duly obtaining his kind approval. 

Post No. 12.

Original post in fb by Rajaram Ramachandran in Roman DM (08-10-2015)

Re-written by me in Devnagari

Baayaara jaathaana nankara neeta vini jaanvan, thonda pusingun, besha vinchiringun (kesa asalthara - laahna vayaantha asala)- chokkota gadi karlatha dhothra (veshti), nahi nijaara (nikkara), angarkaa ghalinghum jaavan. Pallavapuraantha aeka pareeta yeyila, khemma yeyila manu kalna, khemma yethoki themma padki ghaalthila. Parthun khemma anala manunayi kalna. Paranthu besha dhuvun, gadi karun anala. Thoyi paayaala sudhdha vini pandra dhothra* nesingun yeyila. Tho jaasthi bolna, bollathiri amaala samjna, yethaana jaathaana allu chaalatha yeyinaa. Padkyaacha ghantoda kashkyaantha kaadingun udatha udatha palatha jaayila, thyaja gaavn Pudupoaththuraala, amcha gharaanthasun dhone mileacha dhoora. Maja baapaala pandra dhothra (mull manthila), angarkaayi pandra, kakacha pandra dhothra (veshti), pandra angarka. Amcha aggi veghla veghla rangaacha. Tho ala nahi manje, mee coffee nivungaalaacha sapaata booda asaacha paathraantha (dabara manthila) gana gana asaacha visthu ghaalun angarka nankara gadi barora asaaska karaala prayathna karana. Thae maaga pudecha asala. Delhintha saangthila khaana amcha jeevila avdaaska asuya (amcha potalayi payingaanvan) paranthu vesh bhoosha lokaana avdaaska asanvan manu. Hecha aravaantha manthila 'Aal paadhi aadai paadhi' manun (mee dhoninthayi paav paavacha). Veethividangaantha pareeta yeyina, amicha Srivanchiam jaavun dhuanvan.Varaada-vaeva manje ghara pude thora maandava ghalthila. Anthla pateesa (false ceilingaaska) pandra pandra dhothra javvala javvala sivun alankaara karlaasthila. Pareetaala yaacha dhothra aggi upayog karthila, dhothraacha chaar konaanthayi laahn dobura (hole) ghaalun baandhthila. Kaam samplaampiri gadi karun konaacha dhothraki thyaanchakada dhevuntakthila. Thae kaalaantha thae gaavaanpatisa shaamiana manje kaaye manun kalna, mala Delhi gelaampiricha kalla. Varaadacha gharaalayin thaecha, janana marana, shubha ashubha thevdaalayi thaecha. * konaacha dhothra ki! Aaje evda puray, aniki yevuya, mee vaa a

बाहेर जाताना नंखर॑ नीटविणी जांव॑. तोंड पुसींगून, बेष विंचिरिंगून (केंस असलतर॑ - ल्हान वयेंत असेल॑)- चोखोट घडी करलते धोत्र (वेष्टि), नाही, निजार (निक्कर), अंगरखा घालिंगून जांव॑. पल्लवपुरमांत एक परीट येईल. केम्हा येईल म्हणून कळना. केम्हा येतोकी तेम्हा फडकी घालतील॑. परतून केम्हा आणल म्हणूनहीं कळना. परंतू, बेष धुवून, घडी करून आणेल॑. तोईं पाह्याला शुद्धविणी पंढ्र॑ धोत्र नेसिंगून येईल (कोणाच धोत्र की !). तो जास्ति बोलना. बोल्ल॑तरीन अम्हाला समजना. येताना जाताना हळ्ळु चालत येईना. फडक्याच गांठोड कक्षांत काढिंगून उडत उडत पळत जाईल, तज गांव पुदुपोत्तूराला, अम्च॑ घरांत्सून दोन मैलाच दूर. मझ॑ बापाला पंढ्र॑ धोत्र (मल म्हणतील), अंगरखाहीं पंढ्र॑, काकाच पंढ्र॑ धोत्र (वेष्टि), पंढ्र॑ अंगरखा. अम्च॑ अग्गीन वेगळ॑ वेगळ॑ रंगाच. तो आलनाही म्हणजे, मी कॉफी निवून घालाच सपाट बूड असाच पात्रांत (डबरा म्हणतील) गनगन असाच विस्तु घालून अंगरखा नंखर॑ घडी बरोर असास्क॑ कराला प्रयत्न करेन॑. ते मागे पुढे असेल॑. डेल्हींत सांगतील॑, "खाणे अम्च॑ जीव्हाला अवडनास्क॑ असूया (अम्च॑ पोटालाहीं पाह्यिंगांव॑) परंतू, वेषभूष लोकांना अवडास्क॑ असांव॑ म्हणून. हेच अरवेंत म्हणतील "आळ पादि आडै पादि" म्हणून. (मी दोनींतीं पाव पावच॑). वीदिविडंगनांत परीट येईना. अम्हीच श्रीवंचियम जाऊन धुवांव॑. वराड-वेव म्हणजे घरापुढे थोर मांडव घालतील॑. आंतल॑ पटीस (false ceilingaaska) पंढ्र॑ धोत्र जवळ-जवळ शिवून अलंकार करलसतील॑. परीटाला याच धोत्र अग्गीन उपयोग करतील॑. धोत्राच चार कोनेंतहीं ल्हान डोबूर (hole) घालून बांधतील॑. काम संपलांपिरी घडी करून कोणाच धोत्रकी त्यंचकडे देऊनटाकतील॑. ते काळांत ते गांवापटीस शामियाना म्हणजे काय म्हणून कळला. मला डेल्ही गेलांपिरीच कळ्ळ॑. वराडाच घरालाहीं तेच. जनन मरण, शुभ अशुभ, तेवढ्यालीं तेच. आज एवढ॑ पुरे. अण्कीं येऊया मी वा अ. SAVE DM. WRITE DM.

Tips & Taboos 11

Writings by Rajaram Ramachandran in facebook called "Maja aajimma, amma, bapa, kaka, kaki, mama, mami, thorle, maja laahna vayaantha themma themma dhilthe upadesa" have been re-written by me in Devnagari under the title "Tips & Taboos" after duly obtaining his kind approval. 

Post No. 11.

Original post in fb by Rajaram Ramachandran in Roman DM (07-10-2015)

Re-written by me in Devnagari

Bolthaana spashtavini bolaanva. Chaarecha ghoshte bollathiri aikaanaara samacha samjingasnvaska bolaanva. Gaavncha kaani aggi boluntakun saangaala altha vishaya kalivaala visarun jaathaane. - Konaalthiri pathra livthaana padhdhathina livaanvan. Aththatho pathra livaacha dhandakacha sutungela. SMS paativthaatha, akshara chooke hoyaala tikaanacha nahi, kaan manje una aksharacha astha. Tu ko ges manje Thoo kotta gelaasa maningaanvan. Laahna vayaantha maja amma Madras mamaala aek pathra livay, thumi paativlatha padhartha aggi evun paavungela manu mantle. Meeyi livlon, 'Priya mama, thumi paativlatha padhaartha aggi yevun paavungela manu amma saangthaatha, ramachandran'. Chaar dhivasa thaambuna maamaakadasun aeka laamba rundha pathra ala. Kaaye thula pathra kasa livaanvan manu kalnaaka? Paanchvin vaachthosa, aek pathra livaacha padhdhathipini kalnaaka, Mottai thaadhan kuttaiyile vizhundhaan manaaska livlaaysa manu. Mee ammaakada thae pathra dhaakivun ithpara mee pathra aggi livnaa mantlon. Amma saangitle, 'Tasa aggi saangthaane, pathra kasa livaanvan manu aeka padhdhathi ahe. Aththa Karnataka sangeethaantha kevdaki krithi ahe. Thyaantha, aek aek krithilayi theen anga ahe - payilla Pallavi manu aeka. Thyaaj nanthara Charanam manu aeka ahe. Sevti Anupallavi manu aeka ahe. Thyaajaskacha pathra livnaanthayi ahe. Payilla, Thorle manje amcha namaskara kalivuntakun, heththa (yeththa) ami aggi bara ahen; theththa thumi aggi kasa ahentha, besha asaala maningthon, manun livaanvan (Tamizhaantha Ubaya kushalopari manthila, kushala vichaarna). Thyaaj nanthara mukhya vishaya, kasaakarthaan yeh pathra livthon ki thae vishaya livaanvan. Sevti sevti, amcha namaskara askaani saanga, askaani vichaarlon manu saanga, pathra livatha asa, amma saangitlaaska, thumcha ............ (amcha naanva) livaanvan. Poorvaanga (Kushala vichaarna), saaraamsa (mukhya vishaya), sevti Sampivina (namaskara, aashirvaadha, vagairah)'. Themmasun mee pathra livaacha padhdhathi kalingun thasacha livatha hothon. Alikada pathra livun kevdaki varsha jaala maningthon. Thae aek kaala, thapaalwala yetho ka manun vaata paatha asthila. Madhdhe tring, tring. Aththa thae pini nahi, kaayeki gaana dhone pankthi aikalathra ami samacha thae mobile kaadun kaanaakada tingun bolthon. Kaye jaalthiri, amma, bapa, bavu, bahine, lonka, lenke, dhalla baayila haathaavaata livaltha pathra ugdun vaachun paathaana yeyaacha santhoshaaska hoyilka? Aaje evda puray, aniki yevuya, mee vaa a.

बोलताना स्पष्टविणी बोलांव॑. चारच गोष्ट बोल्ल॑तरीन, ऐकणार समेच समजींगास्क॑ बोलांव॑. गांवांच खाणी अग्गीन बोलूनटाकून सांगाला आलते विषय कळिवाला विसरून जाताने. कोणालतरीन पत्र लिव्हताना पद्धतीन लिव्हांव॑. अत्ता तो पत्र लिव्हाच दंडकच सुटूनगेल॑. SMS पाठिवतात॑. अक्षर चूक होयाला ठिकाणच नाही, कां म्हणजे, उण॑ अक्षराच असत॑. "तू को गेस" म्हणजे, "तू कोठ गेलास" म्हणींगांव॑. ल्हान वयेंत मझ॑ अम्मा मद्रास मामाला एक पत्र लिव्हले, तुम्ही पाठिवलते पदार्थ अग्गीन येवून पावूनगेल॑ म्हणून म्हणट्ले. मीईं लिव्हलों, "प्रीय मामा, तुम्ही पाठिवलते पदार्थ अग्गीन येवून पावूनगेल॑ म्हणून अम्मा सांगतात॑, रामचंद्रन". चार दिवस थांबून मामाकडेसून एक लांब रुंद पत्र आल॑. काय तुला पत्र कस॑ लिव्हांव॑ म्हणून कळनाका ? पांचवींत वाचतोस॑, एक पत्र लिव्हाच पद्धतीपणीं कळनाका, "मोटै तंडान कुट्टयिले विळुंदान" म्हणास्क॑ म्हणूनं. मी अम्माकडे ते पत्र दाखिवून इथपर मी पत्र अग्गीन लिव्हना म्हणट्लों. अम्मा सांगिट्ले, "तस॑ अग्गीन सांगताने, पत्र कस॑ लिव्हांव॑ म्हणून एक पद्धती आहे. अत्ता कर्नाटक संगीतांत॑ केवढ॑की कृती आहे. त्यांत, एक एक कृतीलाईं तीन अंग आहे - पहिले पल्लवी म्हणूं एक. त्यज नंतर॑ चरणम म्हणूं एक आहे. शेवटी अनुपल्लवी म्हणूं एक आहे. त्यजस्क॑ पत्र लिव्हतांहीं आहे. पहिले, थोरळे म्हणजे अम्च॑ नमस्कार कळिवूनटाकून, यथे (इथे) अम्ही अग्गीं बर॑ आहें, तेथे बेष असेल॑ म्हणींगतों, म्हणून लिव्हांव॑. (तमिळांत॑ उबय कुश्लोपरि म्हणतील॑, कुशल विचारणे). त्यज नंतर॑ मुख्य विषय, कसाकरतां हे पत्र लिव्हतोंकी ते विषय लिव्हांव॑. शेवटी-शेवटी, अम्च॑ नमस्कार अस्कांनीं सांग॑, अस्कांनीं विचारलों म्हणून सांग॑. पत्र लिव्हाच अस॑, अम्मा सांगिट्लास्क॑, तुम्च॑.........(अम्च॑ नांव) लिव्हांव॑. पूर्वांग (कुशाल विचारणे), सारांश (मुख्य विषय), शेवटी संपिवणे (नमस्कार॑, आशिर्वाद वगैरा)’. तेम्हासून (तेम्हा पसून) मी पत्र लिव्हाच पद्धती कळिंगून तसच लिव्हतों. अलिकडे पत्र लिव्हून केवढ॑की वर्ष झाल॑ म्हणींगतों. ते एक काळ॑, तपालवाला येतोका म्हणून वाटपाह्त असतील॑. मध्ये ट्रिंग, ट्रिंग. अत्ता तेपणीं नाही. कायकी गाणे दोन पंक्ती ऐकलतर॑ अम्ही समच ते मोबैल काढून कानाकडे ठींगून बोलतों. काय झालतरीन, अम्मा, बापा, भाऊ, बहीण॑, लोंक, लेंक, दल्ला-बाईल॑ हातावाटे लिव्हलते पत्र उघडून वाचून पाह्ताना येयाच संतोषास्क॑ होईलका ? आज एवढ॑ पुरे, अण्की येऊया, मी वा अ

Tips & Taboos 10

Writings by Rajaram Ramachandran in facebook called "Maja aajimma, amma, bapa, kaka, kaki, mama, mami, thorle, maja laahna vayaantha themma themma dhilthe upadesa" have been re-written by me in Devnagari under the title "Tips & Taboos" after duly obtaining his kind approval. 

Post No. 10.

Original post in fb by Rajaram Ramachandran (06-10-2015)

Re-written by me in Devnagari

- Kemma kemma vela (samay) miltha ki, dhevulaala jaayaacha dhandaka asaanva. - Dhevulaala jaathaana nankara dhoorathiri chaalatha jaanva. Veethividanganaantha asthaana themma themma Srivanchiam dhevulaala mama barora jaayina. Latka kasaala bolaanva, dhevulaal jaathaana mama Sankar Cafentha ghavaancha halwa gevun dhethila. 1965 maningthon, Delhintha hothon Nauroji Nagaraantha. Shri Gopalan saangthila, 'Sundaynna sardarji yellaam gurudwara povaanga, Christians ellaam Churchukku povaanga aanan inge irukkira naamellaam cinema theaterukku poyi cinema paakkurom. Romba punniyam'. Kaaye karna, Ayiththa (Adhitya) vaara paashtecha arava (Tamizh) pata ghaalthila. Thevdathini loukara utun snaan paan karuntakun bus dharun jaathila, ponaavaanta Connaught Place Regal theateraala. Meeyi kemmaathiri aeka dhivasa jaayina. Dhevulaala saayankaalcha vela jaayaacha dhandakayin hotha. Aeka unaala dhivasa gharcha baaju Raj Nagaraantha aeka ghota (tent) theateraantha Kalyaana Parisu manu aeka chal chithra ghatletha, jaavumnaka manun maja sahapaati Subramanian mannara vichaarla, jaavumna mantlon, gelon, ghraanthasun paancha nimisha chaalaacha dhoora. Thora tent, tinnaacha, payillaandha jaathon. Ramesh Talkies manun naava. Chithra aniki aaramba holni, ghaana ghaatlothe. Aslaaska asun aeka thora shabda, theen chaar nimishaantha ghotaacha alaala aaramba hungela. Loka baayaara palaala prayathna karle amiyi baayaara yevungelon. Paayilthara, Aandhi - Samudhra thataantha cyclone, puyal manun saangthila, Delhintha Aandhi manun yeyila, vaaluska maathiyi milun bhayankara vegaantha vaara badivala, dholentha aggi maathi gusun paanacha srama hunjaayila, thae vaara raahjori bandi aggi otaakivuntaakthila. Gharaanthka kidiki, kavaada aggi jaankuntaakthila, nahithra ghara poora maathicha. Hay vaaraa badivlathra nankara ushna una hoyila. Aththa ami doga dhaneyi baayaara yevun aek tikaana otaaklothon, theateraanthasun thevdadhani baayaara palatha yevungela, paanchacha nimishaantha thae theatre thor sabdha karatha padun gela, padlatha veghaantha sheet aggi vegla vegla hungela. Aek aek sheet udaalayi aaramba hungela. Thevda bayankara vaara. Dhevaacha dhayaantha ami vaanchalthe punar janma maningun shaankaali dhevulaala jaavumanu maningitlon. Shaankaali R. K. Puram Subramanyaacha dhevulaala niglon. Jaathaana chaalatha gelon. Dhevulaala Jaathaana nankara dhoorathiri chaalaanva manu aidhika, maja aajimma saangthila, Tiruvaaruraanthasun Pukivalam dhevulaala dhone mile chaalatha jaathila, meeyin thyaancha barora chaalana, baaki loka bandintha yethila. Uttara Swamimalai manun dhevulaacha naanva. Dakshinaantha Swamimalai dhevula ahe, Uttarekada yeh dhevula nirmaana karlathaamala Uttara Swamimalai manthila. Donguravora (hillock) asaa mala Malai mandhir manthila. Uttarekalla loka Malaai (saaye, aedu) mandhir manthila. Maja barora kaam karatha hoththa Sri Shiv Prakash Nagar manthila, 'thumi kaandhe kaayinaa, lahsana kaayinaa manthaantha, paranthu thumcha dhevulaantha non-vegetarian bhajana karthaatha' manuna. Theni dhevulaala jaathaana aggi bhajana chaalatha asala, Muruga, Muruga manu, thyaancha kaanaala thae Murga, murga (Chicken chicken) manun pallaaye! Kasa? Mee aek arava pusthakaantha livun sevti livlothon, 'Sevalankodiyonaiye sevalaakkiya perumai nanbar Naagaraich chaarum' manun. Sambar Rupaye puraskaar milla, dhevaacha dhayaana. Thae asundhe. Ami doga dhane dhevulaala gelon, dharsana karlon, paranthu yethana bus 46 dharlon. Dhone parchi (Ticket) karthaan chaalivnaarakada pannaas paise dhilon, tho sevtori parchi dhilanahi. Utharacha tikaana ala, loka amaala lotun kalle utharivuntakle. Kalle parchi getlon ka nahika paayaacha adhikari otaaklothe. Amchakada parchi nahotha. Amala aek patisa otaake mantle. Thevdhanaacha parchi paavuntakun amchakada ale. 'Pandath ji, aap jaavo, iss conductor ke khilaaf shikaayath aayi hai, iseeliye hum aaye hain'. Amaala paar santhosha, paranthu 'Pandath ji?' Dhevulaantha dhilthe vibhoothi Subramanian kapaali poora laavingitlotha. Mee? Abhishek karlathe gandha gevingun kapaali lavingitlothon. Thyaajamala vaanchlon. Paashte Dhevaacha dhayaamala punar janma. Shaankaali punayi Dhevaacha dhayaamala aeka sankataanthasun bayaara alon. Aaje puray. Aniki yevuyaa, mee vaa a. Kshama kara, chaar dha livun maja vedapanaa mala kottiki lappingusolla. Yeh payilla livalthaaska mala thripthe naahithri, aaje thumaala aggi ghola gyaanvvan manu nischay karlathkarthaan, asacha phaativthon. Barun chooke asala, thelaayi milun kshama kara.

- केम्हा-केम्हा वेळ (समय) मिळतेकी, देऊळाला जायाच दंडक असांव॑. - देऊळाला जाताना नंखर॑ दूर तरीन चालत जांव॑. वीदिविडंगनांत असताना तेम्हा-तेम्हा श्रीविंचियम देऊळाला मामाच बरोर जाईन॑. लटक॑ कसाला बोलांव॑, देऊळाला जाताना मामा शंकर कफेंत गांवांच हलवा घेऊन दीतील॑. 1965 म्हणींगतों, डेल्हींत होतों, नौरोजी नगरांत॑. श्री. गोपालन सांगतील॑, "सणडेन्ना, सरदारजी एल्लाम गुरुद्वारा पोवांग॑, क्रिसत्यंन्स एल्लाम चर्चुक्कु पोवांग॑, आनां इंगे इरुक्किर॑ नामेल्लाम सिनिमा तियेटरुक्कु पोयि सिनिमा पाक्कुरोम. रोंब पुण्यम". काय करणे, अयितवार (आदित्यवार) पाष्टेच अरव॑ (तमिळ) पट घालतील॑. तेवढ॑दनीं लोक्कुर उठून स्नान-पान करूनाटाकून, बस धरून जातील॑, पोणावांटा कणॉट प्ळेस रीगल तियेटराला. मीईं केम्हातरीन एक दिवस जाईन॑. देऊळाला सायंकाळाच वेळ जायाच दंडकीं होत॑. एक उन्हाळा दिवस घरच॑ बाजू राज नगरांत एक गोठा (tent) तियेटरांत कल्याण परिसु म्हणून एक चल-चित्र घाट्लते जावूम्हणका म्हणून मझ॑ सहपाठी सुब्रमण्यम म्हणणार विचारला. जावूम्हण॑ म्हणट्लों. गेलों. घरांत्सून पांच निमिष चालाच दूर॑. थोर टेन्ट, टिन्नाच. पहिलंदा जातों. रमेश टाकीस म्हणून नाव॑. चित्र अण्कीन आरंभ झालनाही. गाणे घाट्ल्होते. असलास्क॑-असून एक थोर शब्द, तीन चार निमिषांत गोठाच॑ हलाला आरंभ होऊनगेल॑. लोके बाहेर पळाला प्रयत्न करले. अम्हीईं बाहेर येऊनगेलों. पाह्यलतर॑, आंधी. समुद्र तटांत सैक्ळोण/पुयल म्हणून सांगतील॑, डेल्हींत आंधी म्हणून येईल॑. वाळूस्क॑ मातीईं मिळून भयंकर वेगांत॑ वार॑ बडिवेल॑. डोळेंत अग्गीन माती घूंसून, पाह्णेच श्रम होऊनजाईल॑. ते वार॑ राहजोरी बंडि अग्गीन ओठाकिवूनटाकतील॑. घरांत खिड्की, कवाड अग्गीन झांकूनटाकतील॑. नाहीतर॑, घर पूरा मतीच॑. हे वार॑ बडिवलतर॑ नंखर॑ उष्ण उणे होईल॑. अत्ता अम्ही दोघेदनीं बाहेर येऊन एक ठिकाणी ओठाकलों. तियेटरांत्सून तेवढ॑दनीं बाहेर पळत येऊनगेले. पांचच निमिषांत ते तियेटर थोर शब्द करत पडूनगेल॑. पडलते वेगांत॑ षीट अग्गीन वेगळ॑-वेगळ॑ होऊनगेल॑. एक एक षीट हुडालीं आरंभ होऊनगेल॑. तेवढ॑ भयंकर वार॑. देवाच दयांत॑ अम्ही वांचलते, पुनरजन्म म्हणींगून सांकाळी (सायंकाळी) देऊळाला जावूम्हण॑ म्हणींगट्लों. सांकाळी आर.के. पुरम सुब्रमण्याच देऊळाला निघलों. जाताना चालत गेलों. देऊळाला जाताना नंखर॑ दूरतरीन चालांव॑ म्हणून आजीम्मा सांगतील॑. तिरुवारूरांत्सून पुकिवलम देऊळाला दोन मैल चालत जातील॑. मीईं त्यंच बरोर चालणे. बाकी लोके बंडींत येतील॑. उत्तर-स्वामिमलै म्हणून देऊळाच नांव॑. दक्षिणांत स्वामिमलै देऊळ आहे. उत्तराकडे हे देऊळ निर्माण करलतामळे "उत्तर स्वामिमलै" म्हणतील॑. डोंगूरा व॑र असामळे "मलै मंदिर" म्हणतील॑. उत्तराकडल॑ लोके "मलाई" (साये, एडु) मंदिर म्हणतील॑. मझ॑ बरोर काम करत होत॑ता, श्री. शिव प्रकाश नागर म्हणतील॑, "तुम्ही कांदे खाईना, लसूण (लसण) खाईना म्हणतांत॑, परंतू तुम्च॑ देऊळांत non-vegetarian भजन करतांत॑" म्हणून॑. तेनी देऊळाला जाताना अग्गीन भजन चालत असेल॑, "मुरुगा, मुरुगा" म्हणून. त्यंच कानाला ते "मुर्गा मुर्गा" (chicken, chicken) म्हणून पडलाहे ! कस॑ ? मी एक अरव पुस्तकांत लिव्हून शेवटी लिव्हलोतों, "Sevalankodiyonaiye sevalaakkiya perumai nanbar Naagaraich chaarum" म्हणून. शंभर रुपे पुरस्कार मिळ्ळ॑, देवाच दयान॑. ते असूनदे, अम्ही दोघेदनीं देऊळाला गेलों, दर्शन करलों, परंतू येताना बस 46 धरलों. दोन पर्चि (ticket) करतां चालिवणाराकडे पन्नास पैसे देलों. तो शेवटोरि पर्चि देल॑ नाही. उतराच ठिकाण आल॑. लोके अम्हाला लोटून उतरिवूनटाकले. खाले, पर्चि घेट्लोंका नाहीका पाह्याच अधिकारी ओठाकल्होते. अम्च॑कडे पर्चि न्होत॑. अम्हाला एकपटीस ओठाक म्हणट्ले. तेवढ॑दनाच पर्चिईं पाव्हूनटाकून अम्च॑कडे आले. "पंडतजी, आप जाओ. इस कंडक्टर के खिलाफ शिकायत आई है. इसलिये हम आये हैं". अम्हाला फार संतोष. परंतू, "पंडतजी" ? देऊळांत देलते विभूति सुब्रमण्यन कपाळी पूरा लाविंगिट्ल्होता. मी ? अभिषेक करलते गंध घेविंगून (घेयींगून) कपाळी लाविंगट्ल्होतों. त्यजमळे वांचलों. पाष्टे देवाच दयामळे पुनर्जन्म. सांकाळी पुन्हाईं देवाच दयामळे एक संकटांत्सून बाहेर आलों. आज पुरे. अण्की येऊया, मी वा अ. क्षमा करा, चारदा लिव्हून वेडपण॑ मला कोठकी लप्पिंगुसोडल॑. हे पहिल॑ लिव्हलतास्क॑ मला तृप्त नाहीतरीन, आज तुम्हाला अग्गीन घोळ घ्यांव॑ म्हणून निश्चय करलत॑-करतां, असच पाठिवतों. भरून चूक असेल॑. तेलाईं मिळून क्षमा करा.

Tips & Taboos 9

  

Writings by Rajaram Ramachandran in facebook called "Maja aajimma, amma, bapa, kaka, kaki, mama, mami, thorle, maja laahna vayaantha themma themma dhilthe upadesa" have been re-written by me in Devnagari under the title "Tips & Taboos" after duly obtaining his kind approval. 

Post No. 9.

Original post in fb by Rajaram Ramachandran (04-10-2015)

Re-written by me in Devnagari

Kemmaayi sumukha asaanva. Kaadlathaal aggi raaga karingthaane. Dussaren barora bolthaana nidhaana spashtavini bolaanvan. Thonda uchlun tinguna sidukatha bolthaane. Chaarecha goshte bollathiri hansatha bolaanva, kaasakaa, pallamkaa? Amchaana jaalthe upakara lokaana karaanva. Maja vadil mama amchakada raag karingnaatha. Hansatha bolthila. Kaaye sandheha vichaarlathyaleen, laahna porachaki manu paaynaaska samjivthila. Gaavncha lokaan barora bolthaanayi tasacha bolthila. Techa amcha gaavncha Hishobi (Kanakku Pillai) hansu mee paayilthecha nahi. Lokaa aggi kaaye pajje manje maja mamaakadacha yethila. Hishobi kada jaayinatha. Maja maamaa udhanda upakaarishta. Kona kaaye vichaarlathayi apanaakada asaacha uchlun dhevuntaakthila. "Vichaarlaare, dhevuntaaklon", manthila. Malaayin thorlaa jhaalaampiri thyaanchaska asaanva manu udhanda aasa. 20 November 1952 - Bhayankara vaara pousaantha Veethivingaantha kaaye jaala manun mee sangitlon. Pallavapuramaantha kasa hotha? Razaantha theththa gelthamma maja amma saangitlethe:- Veethividanganaa bachchaan Pallavapuram samudhraala udhanda javvala. Daha mile asala. Mee paashte cyclaantha jaavun samudhra snaan karuntakun jevaala gharaala yevunjaayina, thevda javvala. Bhayankara vaara pousa. Ghavaantha amcha ghara ekacha thevda vaara pousaala halnaatha hotha. Nankara kavala aghi maaga pude sarkun theththa theththa paani galatha hotha. Baki ghaavaanthala ghotaacha ghara aggi vaaraantha padungela. Bapa ghaavncha lokaana aggi amcha gharaala yava mantakle. Kona kona gharaantha gusuyaaki thevda dhanayi yevungela. Kona kona gharaantha gusthaanaki thenala aggi baaju hothathe dhone thora thora ghotaantha asaala prabhandha karle. Askaansi jevaalayi prabhandha karle. Varaadaacha gharaaska sampaaka. Bhaayaara balkata vaara pousa, jaadi judpe aggi vaaraantha padatha hotha. Amcha ghara somora, nankara davva patisa sarkun aeka thora uncha dharbada chinchaacha jaada hotha. Aeka chaar paanch dhane dhone haath laamb karun jaadaa pirun hotaakalthiri dharaala hoina, thevda brahmaanda jaada, the jaada pini vaaraantha halatha hotha. Boyeenthasun nankara nankara baayaara yetha hotha. Thae amcha gharaavora palla manje thevdacha, ghara, aanthla loka thevdadhani chatni hunjaathila! Thevdadhani beengun thae jaadacha paatha hothe. Sevti thae jaada padunacha gela, kotta palla, amcha gharaacha somora hothathe bhaagaantha palla. Maja bapa saangthila, gaavncha yevda loka gharaantha hothathekarthaan thae jaada amcha gharaavora pallanahi, Devaacha dhaya, manu. Thae lokaantha aeka garvaara baiko pani hothe, Keezhaththeru Subramaniamaacha baayila. Vena yevun aeka dhaadhiga lenkru ujla. Baayaara vaara pousa, gharaantha lenkru ujalthe santhosha. Kunchithapaatham manun thae lenkraala naanva tivle. Dhone theen dhivasa sakala lokayin amcha gharaantha hothe. Ghaanva barora hoyaala aek mahina vora jaala. Aththa chinthalthiri ascharya vaadtha! Thae aek kaala!

केम्हाईं सुमुख असांव॑. काढलताला अग्गीन र्राग करींगताने. दुसरें बरोर बोलताना निदान, स्पष्टविणी बोलांव॑. तोंड उचलून शिडकत बोलताने. चारेच गोष्ट बोल्ल॑ तरीन, हांसत बोलांव॑. कास का ? पल्लम का ? अम्चान झालते उपकार लोकांना करांव॑. मझ॑ वडील मामा अम्चकडे र्राग करींगनात॑. हांसत बोलतील॑. काय संदेह विचारलत्यालीन ल्हान पोरेच की म्हणून पाह्यनास्क॑ समजवितील॑. गांवांच लोकांबरोर बोलतानाईं तसच बोलतील॑. तेच अम्च॑ गांवांच हिषोबी (kanakku pillai) हांसूं मी पाह्यलतेच नाही. लोकांस अग्गीन काय पह्जे म्हणजे मझ॑ मामाकडेच येतील॑. हिषोबीकडे जायनात॑. मझ॑ मामा उदंड उपकारिष्ट. कोण काय विचारलतरीन अपनाकडे असाच उचलून देऊनटाकतील॑. "विचारला रे, देऊनटाकलों", म्हणतील॑. मलाईं थोरळे झालांपिरी त्यंचस्क॑ असांव॑ म्हणून उदंड आशा. 20 नवंबर 1952. भयंकर वार॑ पाऊसांत वीदिविडंगनांत काय झाल॑ म्हणून मी सांगिट्लों. पल्लवपुरमांत कस॑ होत॑ ? रजांत तेथ गेलतम्हा मझ॑ अम्मा सांगिट्ले :- वीदिविडंगनापक्षा पल्लवपुरम समुद्राला उदंड जवळ॑. दहा मैल असेल॑. मी पाष्टे सैक्ळांत जाऊन समुद्र स्नान करूनटाकून जेवाला घराला येऊनजाईन॑, तेवढ॑ जवळ॑. भयंकर वार॑ पाऊस. गावांत अम्च॑ घर एकच तेवढ॑ वार॑ पाऊसाला हलनात॑ होत॑. नंखर॑ कवल अग्गीन मागे पुढे सरकून तेथ तेथ पाणी गळत होत॑. बाकी गांवांतल॑ गोठाच घर अग्गीन वारेंत पडूनगेल॑. बापा गावांच लोकांना अग्गीन अम्च॑ घराला यावा म्हणटाकले. कोण कोण घरांत घूंसूयाकी तेवढ॑ दनईं येऊनगेले. कोण कोण घरांत घूंसतांकी तेनाला अग्गीन बाजू होतते दोन थोर थोर गोठांत असाला प्रबंध करले. वराडाच घरास्क॑ संपाक. बाहेर बळकट वार॑ पाऊस. झाडी-झुडूप अग्गीन वारेंत पडत होत॑. अम्च॑ घराच समोर नंखर डावीपटीस सरकून एक थोर उंच धरबडा चिंचाच झाड होत॑. एक चार पांचदने दोन हात लांब करून झाड फिरून होठाकले तरीन धराला होईना, तेवढ॑ ब्रह्मांड झाड॑. ते झाडपणीन वारेंत हलत होत॑. भोईंतसून नंखर नंखर बाहेर येत होत॑. ते अम्च॑ घराव॑र पडल॑ म्हणजे तेवढ॑च, घरा आंतल॑ लोके तेवढ॑दनीं चट्णि होऊनजातील॑ ! तेवढ॑दनीं भींगून ते झाडेच पाह्त होते. शेवटी ते झाड पडूनचगेले. कोठ पडल॑ ? अम्च॑ घराच समोर होतते बागांत पडल॑. मझ॑ बापा सांगतील॑, गावांच एवढ॑ लोके घरांत होत-ते-करतां ते झाड अम्च॑ घराव॑र पडल॑ नाही, देवाच दया म्हणून. ते लोकांत एक गरवार बायको पणीन होते. कीलत्तेरु सुब्रमण्यमाच बाईल॑. वींण येऊन एक दादिगा लेंकरु उजला. बाहेर वार॑ पाऊस, घरांत लेंकरु उजलते संतोष. कुंचितपादम म्हणून ते लेंकराला नांव ठिवले. दोन तीन दिवस सगळ॑ लोकेईं अम्च॑ घरांत होते. गांव बरोर होयाला एक महिना व॑र झाल॑. अत्ता चिंतलतरीन आश्चर्य वाटत॑ ! ते एक काळ॑.