इकडून तिकडून - 9

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

उपकथा - आप की फरमाइश ते काळांत, चाळीस पन्नासांत, खेडेगांवांत लोण्चे घालणे म्हणाच एक थोर कम नहो. घरच॑ अंबा असेल, अंबा कोट्टे धरापुढे कोवी असताना फोडी चिरून - एकेक फोडींतयीन कोवीच भाग असांव॑ - नीट विसलून एक फडका वोर सावळींत नंखर वेळ वाळून (वाळिवून)  घालून, मंडींत की जाडींत की घालून, मिर्शिंगाच पूड, मोगराच पूड घालून, पह्जेते मिठ घालून, भरून चोखोटतेल घालून, नरवट्टीच पळी घालून मिळिवून मिळिवून (ढवळून ढवळून) वोर एक बारीक फडक॑वाटी झांकून ठिवतील. नित्य (नित्ते) एकदा फडका उघडून पळिवाटे मिळिवून (ढवळून), नंखर वेळ ऊनांत ठिवून, चार पांच दिवस झाल॑ म्हणजे,  राबून, आवक्काय लोण्चे, तेवढ॑ नीट असेल म्हणतील. आरारला ते मोगरीच वास अवडना. तेम्हा खाल्लत॑ नाही. तेच अंबा परंतु कोट्टा धरलांपिरी, गाळ दोन पटीसयीन चिरून, कोट्टाच भोंताले असाच गरियीन चिरून, मीठ लावून ऊनांत नीट वाळिवून मांगोट्टा करतील. शिळे भाताच दहींभाताला तोळ्लाविंगाला तेवढ॑ रूच असेल. अंबाच पुटा तोडून मंडींत मीठ, नंखर मिर्शिंगाच पूड घालून राबाला ठिवलतर तेवढ॑ रूच असेल. अंबा किसून तेलतवांत नंखर तेल घालून मीठ मिर्शिंगाच पूड घालून पर्तिवून तोक्कु करतील, बेष असेल. त्यज विना, ल्हान ल्हान फोडी चिरून, मीठ मिर्शिंगाच पूड घालून ठिवलतर, ते एक लोण्चे झाल॑. घरच॑ लिंबू भरून तोडून चिरून जाडींत घालून मीठ, मिर्शिंगाच पूड घालून ठिवतील. मिर्शिंगाच पूड घालनास्केयीन करतील. तसेच उपयोग करूया, नाहीतर, पह्जेतेम्हा मिर्शिंगाच पूड मिळिवून उपयोग करूया. अण्खीएक लोण्चे करतील, "मागळी" म्हणून. आंगाला उदंड चोखोट म्हणतील. परंतु, आरारला, आरारच बापाला अवडना. (मागळीला मराठींत "अनंतवेल" म्हणतील). अल॑ ल्हान ल्हान चिरून लिंबू पिळून, मीठ घालून ठिवलासतील. एक वार नीट असेल. नुस्त खाऊया. ताक भातालायीन तोळ्लावींगुया. अल॑ चिरून ओलमिर्शिंगाच पोट चिरून चिंचाच पाणींत कढिवाला ठिवून मीठ घालून "पुळि-मिळगाई" करतील. ह्यज दुसर अवताराच अत्ता अग्गि वराडांत जेवताना घालाच "पुळि-इंजि" म्हणाच. कित्येकदने नंखर गूळ मिळिवतील. नारंगीच पान तोडून लोखंडाच उखळांत घालून कांडून मीठ तिखट मिळिवून पूड करून ठिवतील, "वेप्पिलै- कट्टि" म्हणतील. पह्यिल॑ भाताला तूप घालींगून हे पूड मिळिवून जेवलतर तेवढ॑ रूच, आंगालायीन चोखोट. अवळा घरांत भरून होईल. निब्र अवळा तोडून शिजिवून काढतील. निवलांपिरी पांखोळी पांखोळी येऊनजाईल. तेलतवांत नंखर तेल घालून मिर्शिंगाच पूड मीठ मिळिवून नंखर वेळ पर्तिवून काढलतर चोखोट तोळ्लायींगाच लोण्चे. एक वार नीट असेल. पह्यिल॑ भातालायीन मिळिवून कालींगून जेऊया. आरारस्क जीव्ह लांब असणारांना उदंड अवडेल. अवळा सगळ॑ सगळ॑ पाणींत नंखर मीठ घालून शिजिवून, निवलांपिरी सूंई वाटे अवळांत भरून तिखट टोंचून टोंचून एक मंडींतकी जाडींतकी नंखर मीठ पाणींत घलून ठिवतील. "नीर-नेल्लिक्काई" म्हणतील. नुस्त खाऊया. ताक भातालायीन तोळ्लावींगुया. (पांखअवळा ह्यजांत मिळ्ळते नहो). कोवराच (खोब्रेच) तिखटमीठ करतील. पह्यिल॑ भाताला कालिवूंगिया, ताकभाताला तोळ्लावींगुया. हे अस्कीन भाताला तोळ्लाविंगाच. अण्खी, चट्णी आहे, चणेदाळीच चट्णी (brown chatni) कोवळ॑ कोवराच (खोब्रेच) चट्णी, निब्र कोवराच चट्णी, उडीदाच दाळीच चट्णी, भोंपळाच गिरीच चट्णी, ओलमिर्शिंगा चट्णी, वगैरा वगैरा. लिव्हेत गेलतर वाचणार आरारला चट्णी करूनटाकतील.  इळ्ळाला (इड्ळीला) तोळ्लावींगाला तिखट्मीठेच श्रेष्ठ. इळ्ळाच वोर फोड्णीच तेलाच अभिषेक करून, तिखटमीठांत चोखोटतेल मिळिवून खाल्लतर नीट असेल. चट्णी, सांभार अस्कीन दुसर॑ पक्षाच. धिरडेलायीन तिखटमीठ, चट्णी सांभार तोळ्लावींगाच दंडक. आरारला कांदे अवडना. अडैला गूळेच प्रधान सहपाठी, अवियल दुसर पक्षाच. अण्खीन भरून आहे. अत्ताच राजाराम रामचंद्रन, साप्पाट्टुरामन रामचंद्रन म्हणून म्हणींगिट्लस्तील. पुरे एवढे, जीर्णाला यांव॑ नहो ! (Re-written in DM script by ARV) April 26 2017

Upakatha - Aapki farmaish Thae kaalaantha, chaalees pannaasaantha, kheda ghaavaantha loncha gaalna manaacha aek thor kaam naho. Garcha amba asala, amba kotta dhara puda kovi asthaana podi chiruna - aekeka podeenthayin kovicha bhaaga asaanvan - neeta visalun aeka padkaavora saavleentha nankara vela vaalun gaalun, mandeenthaki jaadeenthaki gaalun, mirsingaacha poode, mogaraacha poode galun, pajjetha meeta gaalun, barun chokkota thela gaalun, naravatteecha pali gaalun milivun milivun vora aeka baareeka padkavaate jaankun tivthila, niththe aekdha padka ugadun palivaate milivun, nankara vela unaantha tivun, chaar paancha dhivasa jaala manje, raabun, aavakkai loncha, thevda neeta asala manthila. rraala thae mogarecha vaasa avadna. Themma kaallathe nahi. Thaecha amba paranthu kotta dharlaampiri, gaala dhone patisayin chirun, kottacha bonthale asaacha maansayin chirun, meeta laavun unaantha neeta vaalivun maangotta karthila. Shilaa baathaacha dahin baathaala tholllaavingaala thevda rooche asala. Ambaacha puta thodun mandintha meeta, nankara mirsingaacha poode gaalun raabaala tivalthara thevda rooche asala. Amba kisun thelthavaantha nankara thel gaalun meeta mirsingaacha poode gaalun parthivun thokku karthila, besha asala. Thyaja vina, laahn laahn podi chirun, meeta mirsingaacha poode gaalun tivalthara thae aeka loncha jaala. Garcha limbu barun thodun chirun jaadeentha gaalun meeta, mirsingaacha poode gaalun tivtheela. Mirsingaacha poode gaalnaaskayin karthila, thasacha upayoga karuya naahithra pajjethemma mirsingaacha poode milivun upayoga karuya. Aniki aeka loncha kartheela, maagali manun, angaala udhanda chokkota manthila, paranthu rraala, rraacha baapaala avadna. Ala laahn laahn chirun limbu pilun, meeta gaalun tivlaastheela, aeka vaara neeta asala. Nustha kaavuya, thaak baathaalayin thonda laavinguya. Ala chirun olay mirsingaa pota chirun chinchaacha panintha kadivaala tivun meeta gaalun puli milagai karthila. Hyaaja dusara avathaaracha aththa aggi varadaantha jevthaana gaalaacha puli inji manaacha, kiththekdhane nankara goola milivtheela. Naarangeecha paana thodun lokhandaacha ukkalaantha gaalun khaandun meeta thikkata milivun poode karun tivlaastheela, vaeppilai katti manthila, payilla baathaala thoopa galingun hae poode milivun jevalthara thevda rooche, angaalayin chokkota. Avla gharaantha barun hoila, nibbara avla thodun sijivun kaadthila. Nivlaampiri paankoli paankoli yevun jaayila. Thelthavaantha nankara thel gaalun mirsingaacha poode meeta milivun nankara vela parthivun kaadlathara chokkota thonda laavingaacha loncha. Aeka vaara neeta asala. Payilla baathaalayin milivun kalingun jevuya. rraaska jeeve laamba asnaaraana udhanda avadala. Avla sagla sagla paanintha nankara meeta gaalun sijivun, nivlaampiri sui vaate avlaantha barun tikaana tonchun tonchun aeka mandeenthaki jaadeenthaki nankara meeta paanintha galun tivtheela. Neer nellikkai manthila, nustha kaavuya, thaak baathaalayin thonda laavinguya. (Paankh avala hyaaja barora millathe naho). Kovaraacha thikkat meeta karthila, payilla baathaala kalivunguya, thaak baathaala thonda laavinguya. Ye askin baathaala thonda laavingaacha, aniki chatni ahe, chane dhaaleecha chatni (brown chatni), kowla kovaraacha chatni, nibbara kovaraacha chatni, udadhaacha dhaaleecha chatni, bomplaacha giricha chatni, olay mirsingaacha chatni, vagairaah vagairaah. Livatha gelthra vaachnaara rraala chatni karuntakthila. Illaala thonda laavingaala, thikkata meetacha sreshta. Illaa vora ponneecha thelaacha abisheka karun, thikkata meetaantha chokkota thel milivun kaallathara neeta asala. Chatni saambara askin dusara thisara paksha cha. Dhirudaalayin thikkata meeta, chatni sambar thonda laavingaacha dhandaka. rraala kaandhe avadna. Adaila goolacha pradhaana sahapaati, aviala dusara pakshacha. Aniki barun ahe, aththaacha rajaram ramachandran, saappaattu raaman ramachandran manun maningitlaaseelaantha. Puray evda, jiranaala yaanvan naho! April 26 2017

इकडून तिकडून - 8

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

मनुष्याच अवयवांत अस्कीन जीवंत असजोरी अवश्य. कान, नाक, डोले, हात, पांये, बोट, पोट अस॑ बाह्येर असाच केवढ॑ अवश्य की, तेवढ॑ आंगच आंत असाचेयीन.  बाह्येर असाचांत पांये, पाऊल उदंड अवस्य. दोन पांये नाहीते मनुष केवढ॑ श्रम भगतात म्हणून अम्ही प्हातों. एकेकालीन दुसरांना श्रम द्यांवांस्क (देमेस्क) अस्त॑. अमच॑ दोन पांयेयीन बरोर आहे म्हणजे अम्ही देवाच दया म्हणींगांव॑. तिरुवारूराकडे पुलिवलम म्हणून एक क्षेत्र आहे. तेथ॑ एक थोर वेंकटरमणाच देऊळ आहे. पल्लवपुरमांत्सून आरारच आजिम्मा, अम्म, बापा, लेंकरे अस्कीन अठींगिट्लतर ते देऊळाला जातील. कुलदेव वेंकटरमणा. आरारला ते देऊळांतेच जावळ राखिवले. आरारच आजीम्मा, वये झालतेनी, आरारच अम्मा, तिरुवारूरांत्सून चालूनेच जातील. लेंकरे आजीम्माच मागे पळत पळत जातील. आजीम्मा सांगतील, देव अम्हाला दोन पांये देलाहेत॑, देवाला प्हायाला जाताना नंखर दूरतरीन चालत जांव॑ म्हणून. देऊळाच पुढे बंडी ओठाकिवून देऊळांत घूंसणे तेवढ॑ श्रेष्ट नहो म्हणतील. वास्तवेच. अत्तायीन अम्ही प्हातों, लोक देऊळाच पुढे बंडी ओठाकीव म्हणून उतरून आंत जातात. काय सांगणे ! अण्खी एक. देवाला दर्शन करताना, पह्यिल॑ देवाच पाऊल (पादारविंद) दोनीं प्हाम॑. त्यज नंतर हळ्ळु डोले वर (वोर) प्हात शेवटी मुखारविंदाला दर्शन करांव॑. हेलाच "पादादि केशम" म्हणतील. देवाच पाऊलाला प्हाऊन "देवा, तुमच चरणांत शरण घेट्लोहें, दया करांव॑" म्हणून  नवसींगांव॑. देव अवश्य दया कर्तील, अमच चिंतना बरोर होत॑ म्हणजे. तज नंतर देऊळाला प्रदक्षिणा करताना हळ्ळु, निदान चालून जांव॑. बंडी धराला वेळ होऊनजाईल म्हणून दुसरांना लोटींगून (आराधनातेम्हा तीर्थप्रसादाला पळास्क) पळताने. देवाच चिंतनाच असांव॑, "घराला जाऊन अम्मा करून ठिवलते चिंच भात एक बडिव बडिवांव॑" म्हणून म्हणींगून प्रदक्षिणा कर्ताने. देवाकडे अम्ही व्यापार कर्ताने. मझ॑ काम बरोर होऊनजावूंदे, मी पाऊलाच वर पाऊल ठिवून अक्रादा प्रदक्षिणा करतों/करतें" अस॑ तस॑ म्हणून. अक्रादा प्रदक्षिणा करूनटाकून देवाला नवसींगुया. चोखट मन्न असून चोखट करणारांस देवाच दयान॑ अस्कीन चोखटेच होईल. ह्यांत दुसर॑ गोष्टेच नाही.  (Re-written in DM by ARV) February 28, 2017

Manushyaacha avyavaantha askin jeevantha asjori avasya. Kaana, naaka, doalay, aatha, paaye, bota, pota asa baayaara asaacha kevda avasya ki thevda aanga aantha asaachayin. Baayaara asaachaantha paaye, paavul udhanda avasya. Dhone paaye naahitha manusha kevda srama bhogthaatha manun ami paathon. Aekekaalin dusraana srama dhyaanvanaska astha. Amcha dhone paayeyin borora ahe manje ami dhevaacha dhaya maningaavan. Tiruvaaroorakada Pulivalam manun aeka kshethra ahe. Theththa aeka thora Venkatramanaacha dhevula ahe. Pallavapuraanthasun rrcha aajimma, amma, baapa, lenkra askin atingitlathara thae dhevulaala jaathila. Kuladeva Venkatramana. rraala thae dhevulaanthacha jaaval raakivle. rrcha aajimma, vaye jaalthane, rrcha amma, Tiruvaarooranthasun chaalunacha jaathila, dhone milacha. Baaki loka bandintha jaathila. Lenkra aajimma maaga palath palath jaathila. Aajimma saangthila, dheva amaala dhone paaye dhiletha, dhevaala paayaala jaathaana nankara dhoorathirin chaalath jaanvan manun. Dhevulaa puda bandi otaakivun dhevulaantha gusna thevda sreshta naho manthila. Vaasthavacha. Aththayin ami paathon, loka dhevulaa puda bandi otaakive manun uthrun aantha jaathaatha. Kaaye saangna! Aniki aeka. Dhevaala darshan karthaana, payilla dhevaacha paavul (paadhaaravindha) dhoni paanvan. Thyaaj nanthara allu dhole vora paatha sevti mukharavindhaala darshan karaanvan. Hyaalaacha 'paadhaadhi kesam' manthila. Dhevaacha paavulaala paavun 'Dhevaa, thumcha charanaantha sharan getloyen, dhayaa karaanvan' manun navasingaanvan. Dheva avasya dhayaa karthila, amcha chinthana borora hotha manje. Thyaaja nanthara dhevulaala pradhakshinaa karthaana allu, nidhaana chaalun jaanvan, bandi dharaala vela hoonjaayila manun dusaraana lotingun (aaraadhana themma theertha prasaadhaala palaaska) palthaane, dhevaacha chinthanaacha asaanvan, 'gharaala jaavun amma karun tivalthe chinch baatha aeka badiv badivaanvan' manun maningun pradhakshinaa karthaane. Dhevaakada ami vyaapar karthaane, maja kaama borora hunjaavundhe, mee paavulaavora paavul tivun akraadhaa pradhakshinaa karthon/karthen,' asa thasa manun. Akraadhaa pradhakshinaa karuntakun dhevaala navasinguya. Chokkota manna asun chokkota karnaaraansa Dhevaa dhayaana askin chokkotacha hoila. Hyaantha dusara ghoshtecha nahi. February 28, 2017

इकडून तिकडून - 7

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

आरार लिव्हाच अस्कीन यथार्थ. नंखर मराठी गोष्ट/ बोली विसरनास्क असांव॑ म्हणून लिव्हाच. चरांटाला सरप म्हणून म्हणींगास्क की, सावळी प्हावून भूत प्रेत म्हणींगास्क की नहो. वाचणार वाचूया, नाहीतर सर्कून (सरकून) पुढे जाऊया. आरारच॑ मायाअजा टाळक्याला बडिवास्क सांगतील, "घरच लोकांन बरोर बोलताना मराठींत बोल, मराठी कळनात॑ लोकां बरोर बोलताना अरवांत बोल, इंग्ळीष कळ्ळतर ते भाषांत बोल, तेवढीन मिळिवून बोल नोके. सरणे एक दोन गोष्ट मध्ये येऊनगेलतर चूक नाही". आज पतोरी (पर्यंतीन) त्यंच गोष्ट सये आहे आरारला. आज अमावस्या. दिवस उजलांपिरी सये आल॑. घरांत काळ तीळ भरलाहे म्हणून विस्मरते (विस्मृते) अधीक होऊनगेल॑. गेल अमावस्यातेम्हा म्हणींगिट्लते, तीळ घ्यांव॑ म्हणून. परंतु, शंभरदा दुकानाला जातो, हे सये असत नाही. बरोर पाष्टे चालून जाताना घेऊन आणुम्हणे म्हणींगिट्ला. परंतु, वाटांतल॑ तीन दुकान उघड॑ नहोत॑. यतित्रय मठाला पर्ताच (परताच) ठिकाण, साईबाबा देऊळाकडे एक थोर दुकान आहेकी, तेथ घेवुम्हणे म्हणून गेला. ते दुकान उघडल्होत॑. तेम्हाच झाडून काढात होते. दुकान उघडताना तीळ कस घेणे ? ते दुकानांत दूध, दहीं अस्कीन विकतील. लोके येऊन दूध घेऊन जातील. नंखर वेळ ओठाकून प्हावम्हणे, कोणतरीन येऊन कायतरीन घेट्ले म्हणजे, नंतर अम्ही घूंसुम्हणे म्हणून आरार दुकानाच बाह्येर ओठाकल्होता, घराला जाऊन बसाच, एथेच ओठाकलतर कायीन उणे होईना म्हणींगून. दहा निमिष झाल॑, पंध्रा निमिष झाल॑, एकलेयीन आल नाहीत॑. दुकानवाला आरारला प्हात होते की काय की, बाह्येर येऊन "काय व्हो, उदंड उशीरांत्सून ओठाकलाहेंत, कायतरीन घ्यांव॑ का, आंत यांत" म्हणून सांगिट्ले. आरार सांगिट्ला, तीळ पह्जे, अत्ताच दुकान उघलाहेंत. पह्यिल पह्यिल तीळ कस घेणे, कोणतरीन कायतरीन घेट्लांपिरी येऊया म्हणून राखलोहें, म्हणून. दुकानवाला सांगिट्ले, "कास देऊन घ्याला जातांत, काय घेट्लतर काय, आज तुमच पैसे घालून श्री गणेश करतों" म्हणून. आरार तीळ घेईंगून घराला येऊनगेला. जुने काळ अठींगून प्हायलतर - वीदिविडंगन - पन्नासांत आरारच॑ आजाला दुसर॑ तारीख पेन्शन मिळेल. त्यज नंतर महिनेला घराला पह्जेते पदार्थ एक कागदांत लिव्हून श्रीवंचियम दुकानाला पाठिवतील. लिव्हताना पह्यिल पदार्थ हळेद, दुसर॑ कुंकू असेल. महिनेच महिना असेच लिव्हतील. दुकानवालालायीन कळेल कसाला हे दोनीं लिव्हतात म्हणून. नंखर हळदीच पूडयीन, नंखर कुंकूयीन ल्हान ल्हान कागदांत बांधून ठिवेल॑. तेवढ॑ पदार्थयीन मिळून पंचावन्न रुपेच होईल - आठ आणे, बारा आणे मागे पुढे असेल, तेवढेच. तांदूळ, उडीद, मूग, चिंच, मिर्शिंगा अस्कीन घराच. उक्कड-तांदूळ घरांत असेल. परंतु, खरकटाकरतां वेगळ॑ ठिकाण ठिवलासतील.  काळयीन बदलते, लोकेयीन बदलूनगेले. (Re-written in DM script by ARV) 26-02-2017

rr livaacha askin yathaartha, nankara Marathi goshte/boli visarnaaska asaanvan manun livaacha. Charaantaala paanvun sarapa maningaaska ki, saavli paavun bhootha pretha manigaaskaki naho. Vaachnaara vaachuyaa, nahithra sarkun puda jaavuya. rraacha maaye aaja taalkyaala badivaaska saangthila, 'gharcha lokaan barora bolthaana Marathintha bole, Marathi kalnaatha lokaan barora bolthaana, aravaantha bole, English kallathra thae baashaantha bole, thevdin milivun boluko. Sarna, aeka dhone ghoshte madhdhe yevungelthra chooke nahin'. Aaje pathori thyaancha ghoshte saye ahe, rraala. Aaje amaavaasya, dhivasa ujlaampiricha saye ala, gharaantha kaala theela bharlaaye manun, vismarthae adhika hungela, gela amaavaasya themma maningitlathe, theela gyaanvan manun, paranthu sambar dhaa dukaanaala jatho, yeh saye asthini. Barora, paashte chaalun jaathaana gevun anumana maningitla. Paranthu vaataanthala theen dukhaana ugadla nahotha. Yathithraya mathaa parthaacha tikaana, sai baba dhevulaakada aeka thora dhukaana aheki theththa gevumna manun gelaa. Thae dukaana ugadlotha, themmaacha jaadun kaadatha hothe. Dhukaana ugadthaana theela kasa gaena? Thae dukaanaantha doodha, dahi askin viktheela, loka yevun dhoodh gevun jaathila, nankara vela otaakun paavumna, konthirin yevun kaayithirin getle manje, nanthara ami gusumana manun rr dukaanaa baayaara otaklotha, gharaala jaavun basaacha, heththa otaakalthara kaayin una hoina maningun. Daha nimisha jaala, pandhrah nimisha jaala, aekle alnitha. Dukaanwaala rraala paatha hothe ki kaayki, baayaara yevun, 'kaaye vo, udhanda useeraanthasun otaaklaayentha, kaayithirin gyaanvan ka, aantha yaantha' manun saangitle. rr saangitla, theela pajje, aththaacha dukaana ugadlaayentha payilla payilla theela kasa gena, konthirin kaayithirin getlaampiri yevuya manun raakloye, manun. Dukaanwaala saangitle, 'Kaasa dhevun gyaal jaathaantha, kaaye getlathra kaaye, aaje thumcha paise gaalun Shree Ganesh karthon' manun. rr theela geingun gharaala yevungela. Juna kaala atingun paayilthara - Veedhividangan - pannaasaantha rraacha aajaala dusara thaareek pension milala. Thyaaja nanthara mahinaala gharaala pajjetha padhaartha aeka kaagadhaantha livun Srivaanchiam dukaanaala paativtheela. Livthaana payilla padhaartha aledha, dusara kunku asala. Mahinecha mahina asacha livtheela. Dukaanwaalalayin kalala kasaala yeh dhoni livletha manun, nankara aldheecha poodayin, nankara kunkuyin laahn laahn kaagadhaantha baandhun tivala. Thevda padhaarthayin milun panchaapan rupayecha hoyila - aata aane baarah aane maaga puda asala, thevdacha. Thaandula, udeedha, mooga, chincha, mirsinga askin garcha. Ukkada thaandula gharaantha asala, paranthu karakataa karthaan vegla tikaan tivlaastheela. Kaalayin badhaltha, lokayin badhlungele! 26-02-2017

इकडून तिकडून - 6

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

देम्हाळा (देंव्हाळा) दिवस मार्गशीर्ष पुष्य महिने सायंकाळी पाष्टे टोपी घालींगूनेच जांव॑ म्हणून निर्बंध. टोपी घालींगून दंडक नाही. अपण घालींगिट्लते नाहे, दुसरेंस (दुसरेंना) धाट्लासुया. अत्ता वेगळ॑ वाट नाही, डोस्केवर केंसेच नाही. देम (देंव॑) अस्कीन निसरूनजाईल म्हणजे ऐकनात॑. दुस्तपारी जाताना देऊळापुढे (देऊळाच पुढे) जाताना एक निमिष ओठाकून टोपी काढूनटाकून देवाला प्हावून हात जोडूनटाकून पुन्हायीन टोपी अडिकींगून पुढे जाणे. तीन चार देऊळ, यतित्रय मठाकडे जाताना अग्गीन अस॑ करणे आरारच॑ दंडक. एक दिवस बरोर येणार एकले विचारले, "कसाला घटिकाला एकदा टोपी काढून पुन्हायीन अडिकींगतोस ?" म्हणून. आरार सांगिट्ला, "देवाला एक मर्यादा करालाच. अत्ता कोणतरीन थोर मनुषाला सोमोर (समोर) प्हायलतर टोपी काढूनटाकून नमस्कार करत॑नाहीका, तसेच" म्हणून. टोपीच एक खाणी आरारच॑ काका - स्वर्गनिवासि - श्री अनंतस्वामिराव गुंडोपंत सांगिट्लेहत॑. ते खाणी अत्ता लिव्हाला होईना. लिव्हलतर उद्या वेदप्रीयाच संपाक जेवणे श्रम होऊन जाईल, जेवलतरीन पर्तून बाह्येर येऊनजाईल. त्याकरतां ते नंखर दिवसानंतर लिव्हूम्हणे. सध्या देऊळापटीस जावुम्हणे का ? कित्येक देऊळांत गर्भगृहापुढे नंदीच विग्रह असेल. कित्येकांत चुचुद्रीच विग्रह असेल. कित्येक देऊळांत बाह्येरल॑पटीस ध्वजस्थंभ असेल. बीदींतसून प्हायिलतर पोणावांटा देऊलांत मूल विग्रह प्हायाला होईना. असलतरीन, लोक जातां येतां देऊळाबाह्येर ओठाकून गाळाला घालींगून जातील. बंडींत जाणारयीन एक निमिष बंडी ओठाकिवून देवाला प्हाऊन हात जोडूनटाकून जातील. एथ एक देऊळांत गर्भगृहापुढे असाच चुचुंद्रीच विग्रह ल्हानेच, मूल विग्रह बाह्येरसून कळेल॑. असलतरीन, प्हायाला होईना, कां म्हणजे, पूजा कराच पुरोहित पोणावांटा वेळ गर्भगृहांत देवाला पाठ दाखींगून ओठाकलसतील. एक दिवस आरार त्यांत एकलांस विचारले, "ते काळांत लोके राजा महाराजाला प्हायाला गेलतर पर्तताना मागे सर्कून येतील, त्यंच सोमोर (समोर) पाठ दाखेवींगून पर्तनात॑. एक मर्यादाच॑. येवढ॑ कां, हे काळांतयीन कार्यालयांत काम करणार वोरल॑ (वरल॑) अधिकारीला प्हायाला त्यंच खोलीला गेलतर, तसेच करतील॑. तुम्ही कां देवाला पाठयीन अण्की कायकीयीन दाखिवत ओठाकलसतांत ?" म्हणून. तेनी - तोंड भरून ज़र्दा - सांगिट्ले, "एथ आंत येऊन ओठाकून प्हायलतर कळेल, काम करणे केवढ॑ कष्ट म्हणून. एक निमिष ओठाकूया म्हणजे तुम्हाला सोसत नाही" म्हणून. आरार जवाब देला, "देऊळांत पूजा कराला देऊनठिवलसांव॑. वरून (वोरून) चोखट मुषारा देतात. तुम्ही अस॑ करतांत, केम्हा प्हा नव बंडी कोणितरीन आणतोका, पूजा करतों म्हणून भरून पैसे बडिवुया म्हणून बाह्येर प्हात ओठाकलसतांत. नाहीतर, अस॑ देवाला पाठ दाखिवींगून ओठाकलसतांत, हे काय न्याय हे". "तुम्ही तुमच काम प्हायींगून जांत॑" म्हणून (तेवढ॑ मर्यादा देल नाही) सांगिट्ले. कलि काळ. (Re-written in DM by ARV) 28 Jan 2017

Dhanvaala dhivasa Maargashirsa Pushya mahine shaankaali paashte topi gaalingunacha jaavan manun nirbandha. Topi gaalingun dhandaka nahi. Apana gaalingitlathae nahi, dusarana gaatlaasuya. Aththa vegla vaata nahi, doskaavora kesacha nahi, dhanva askin nisurun jaayila manje aiknaatha. Dusthepaari jaathaana dhevulaa puda jaathaana aek nimisha otaakun topi kaaduntakun dhevaala paavun aath joduntakun punayin topi adikingun puda jaana. Theen chaar dhevula, yathithraya mathaakada jaathaana aggi asa karna rraacha dhandaka. Aek dhivasa borora yenaara aekle vichaarle, 'kasaala gatkaala aekdha topi kadun punayin adikingthosa?' manun. rr saangitla, 'dhevaala aeka maryaadha karaalacha. Aththa konithrin thor manushaala somora paayilthara topi kaaduntakun namaskar karthinika? Thasacha' manun. Topicha aeka kaani rraacha kaka - swarganivaasi - Sri Ananthaswamy Rao Gundo Panth saangitletha. Thae kaani aththa livaala hoynaa, livalthra udhya Vedapriyaacha swayampaaka jevna srama hunjaayila, jevalthirin parthun baayaara yevun jaayila. Thyakarthan thae nankara dhivasaa nanthara livumna. Sadhya dhevulaa patisa jaavumnaka? Kiththeka dhevulaantha garbagriha puda Nandhicha vigraha asala, kiththekaantha Chuchundhricha vigraha asala. Kiththeka dhevulaantha baayaarla patisa dhwajasthamba asala. Beedheenthasaun paayilthara ponaavanta dhevulaantha moola vigraha paayala hoina. Asalthirin loka jaathaan yethaan dhevulaa baayaara otaakun gaalaala gaalingun jaathila. Bandintha jaanaarayin aeka nimisha bandi otaakivun dhevaala paavun aath joduntakun jaathila. Heththa aeka dhevulaantha garbagriha puda asaacha Chuchundhri vigraha laahnacha, moola vigraha baayaarasun kalala. Asalthirin paayaala hoina, kaan manje, pooja karaacha Purohitha ponaavanta vela garba grihaantha dhevaala paate dhaakingun otaaklaasala. Aeka dhivasa rr thyaantha aeklaansa vicharla, 'thae kaalaantha loka Raja Maharajaala paayaala gelthara parthathaana maaga sarkun yethila, thyaancha somora paate dhakivingun parthnaatha. Aeka maryaadhaacha. Yevda kaan, yeh kaalaanthayin kaaryalayaantha kaam karnaara vorla adhikaarila paayaala thyaancha kolila gelthra, thasacha karthila. Thumi kaan dhevaala paateyin aniki kaayiki dhaakivatha otaklaasthaantha?' manun. Theni - thonda barun zarda - saangitle, 'heththa aantha yevun otaakun paayilthara kalala, kaam karna kevda kashta manun. Aeka nimisha otaakuya manje thumaala sosthini' manun. rr jawab dhila, 'dhevulaantha pooja karala dhevun tivlaasaanvan. Vorasun chokkota mushaara dhethaatha. Thumi asa karthaantha, kemma paa nava bandi konithrin anthoka, pooja karthon manun barun paisa badivuyaa manun baayaara paatha otaaklaasthaantha, nahithra asa dhevaala paate dhakivingun otaaklaasthaantha, kaye nyaya ye'. 'Thumi thumcha kaam paayingun jaantha' manun (thevda maryaadha dhilni) saanguntakle. Kali kaala. 28 Jan 2017

इकडून तिकडून - 5

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

26 जॅनुवरी 1951 - भारत देश गणतंत्र राष्ट्र होऊन एक वर्ष झाल॑. आरारच॑ शाळेंत रजा असलतरीन अस्के पोरेयीन शाळेला यांव॑ म्हणून सांगूनटाकले. गांवांत धानाच (धान्याच) कापणी अण्खीं चालत होत॑. नांगराच दिवस, नाटणीच दिवस, कापणीच दिवस अस्कीन गांव॑च पोरे शाळेला येईनात. असलतरीन पाष्टे वेळ आहार घेऊन देतों म्हणून म्हणट्लतकरतां भरून पोरे शालेला येऊनगेले. आठ घंटेला सकल पोरानायीन एकामागे एक ओठाक म्हणून श्रीवंचियमाला चालत बलाईंगून गेले. पोरांच हाती त्रिरंगाच ध्वज होत॑. अच्युतमंगलमांत एक थोर मनुष येयालजातात  म्हणून सांगिट्लहोते. तेनी बोलाच ऐकांव॑ म्हणूनयीन सांगिट्लहोते. वाटेंत श्रीवंचियमांत चंद्रूच भोजनालयांत अस्के पोरानायीन खायाला घेऊन देले. आरार मामाच बरोर तेथ घडीघडी जाईलकरतां चंद्रू आरारला प्हावून "नी उळ्ळे वाडा" म्हणून आंत बलाईंगूनजाऊन भोईवोरल॑ पाटावोर बसिवून त्यांच बरोर काम करणार पोराकडे "वेंबू, भवानी शंकर राव मरुमानुक्कु गोदुमै हल्वा, इड्ली, दोसै, कॉफी कुडु". (अत्ता ते पोर - म्हातारा होऊनगेले - श्रीवंचियम देऊळाच सन्निधि बीदांत "मंगळांबिका मेस्स" म्हणून भजनालय ठिवलाहेत॑). अच्युतमंगळम जावून घराला परताला एक घंटे होऊनगेल॑. वाटेंत अस्कि पोरेयीन "महात्मा गांधी कु जै, जवहरलाल नेहरु कु जै, बाबु राजेन्द्र प्रसाद कु जै, राजाजी कु जै" वगैरा वगैरा घोषणा करेत गेले/आले. ते काळांत स्वतंत्रता दिवस, गणतंत्र दिवस म्हणजे लोके उदंड मर्यादा देत होते. कां म्हणजे, तेनी बाह्येरल॑ देशाच लोके येऊन भारत देशांत करलते अन्याय अस्कीन प्ह्यलहोते/भोगल्होते. ते लोक अमच॑ देश सोडून गेलते तेवढ॑ संतोष लोकांना. (अत्ता अमच लोकेच अन्याय करतात, भोगामेच. जा जा वेळ जे जे होईल ते ते भोगांव॑. विवेकाला विसरूनहीं आपण कष्टी खांव॑ म्हणून उगेच का सांगिट्ले थोरळे ?) दुकान बाजार तेवढीन झांकलासेल. बीदीलाबीद घरोघर तोरण बांधलास्तील. खेडेगांव नहोका, लोक अपणाच घरच वेशेसास्क करतील॑. अत्ता ? दुकान बाजार अस्कीन उघड॑ असत॑. एक दिवस रजा मिळत॑की म्हणून कार्यालयांत काम करणारांना संतोष. पोरांना शाळे नाही म्हणून संतोष. काय सांगणे जावा. लोकांच मनांत संतोष म्हणाचेच नाही. राम राज्य चालत॑ का, रावण राज्य चालत॑ का म्हणून मद्धे मद्धे शंका येऊनजात॑. प्हावुम्हणे. (Re-written in DM by ARV) January 26, 2017

26 January 1951 - Bhaaratha desha ganathanthra raashtra ovun aek varsha jaala. rraacha shaalaantha razaa (rajaa?) asalthirin aske porayin shaalaala yaanvan manun saanguntakle. Gaanvaantha dhaanaacha kaapani aniki chaalatha hotha. Naangraacha dhivasa, naatnicha dhivasa, kaapanicha dhivasa askin gaavncha pora shaalaala yeyinaatha. Asalthirin paashte vela aahaara gevun dhethon manun mantlathaa karthaan barun pora shaalaala yevungele. Aat ghantela sakala poraanayin aekaa maaga aeka otaake manun Srivaanchiamaala chaalatha balaangun gele. Poraancha aathi thiranga dhwaj hotha. Achuthamangalamaantha aek thora manusha yeyaala jaathaatha manun saangitlothe. Theni bolaacha aikaanvan manunayin saangitlothae. Vaataantha Sruvanchiamaantha Chandrucha bhojanaalayaantha aske poraanayin khaayaala gevun dhile. rr mama barora theththa gadi gadi jaayila karthaan Chandru rraala paavun 'nee ulle vaadaa' manun aantha balangun jaavun boyeevorla paataavora basivun thyaancha barora kaam karnaara porakada 'Vembu, Bhavani Shankar Rao marumaanukku godhumai halwa, iddly, dosai, coffee kudu'. (Aththa thae pora - maathaara hungele - Srivanchiam dhevulaacha sannidhi beedheentha Mangalambika Mess manun bhojanaalaya tivletha). Achuthamangalam jaavun gharaala parthaala aek gantae hungela. Vaataantha aski porayin Mahathma Gandhi ku jay, Jawaharlal Nehrukku jay, Babu Rajendra Prasad kku jay, Rajajikku jay, vagairah vagairah goshana karatha gele/aale. Thae kaalaantha Swathanthratha dhivasa, ganthanthra dhivasa manje loka udhanda maryaadha dhetha hothe. Kaan manje theni baayaarla deshaacha loka yevun Bharatha deshaantha karlatha anyaaya askin paaylothae/bhoglothae, thae loka amcha desha sodun geltha thevda santhosha lokaana. (Aththa amcha lokacha anyaaya karthaatha, bhogaanvacha, ja ja velay je je hoyila thae thae bhogaave, Vivekaala visaruni aapana kashti khaavaavay manun ugochaka saangitle thorle?) Dukaan baazaar thevdin jaanklaasala, beedheela beedhe, gharo ghar thoran baandhlaastheela. Keda gaanva nahoka, loka apnaacha gharcha vishesaaska karthila. Aththa? Dukaan baazaar askin ugada astha. Aeka dhivasa raza milthaki manun kaaryaalayaantha kaam karnaaraana santhosha. Porana shaala nahi manun santhosha. Kaaye saangna jaavaa. Lokaancha manaantha santhosha manaachacha naahi. Raam rajya chaalthaka Raavan rajya chaalthaka manun madhdhe madhdhe shankaa yevun jaatha. Paavumna. January 26, 2017

इकडून तिकडून - 4

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

विस्मृते (विस्मरते) विसरणे म्हणाच अस्क्यांसीं असत॑ म्हणून सांगाला नाही. कित्येकदनाला कायीन विसरना, परंतु आरारला विस्मृते उदंड अधीक. पन्नास साठ वर्षापुढे चाल्लते अस्कीन सये असेल, काले परमा तेरमा चाल्लते बोल्लते अस्कीन विसरूनजाईल. कोठतरीन बाह्येर जाताना मोबैल फोण काढींगून जायाला विसरूनजाईल. पाष्टे वेळ चालून जाताना देव्हाळा (देम्हाळा) दिवस टोपी घालींगून जायाला विसरूनजाईल. टोपी घालींगणारांच कित्येक दंडक असेल, घटिकाला एकदा टोपी आहेका म्हणून शिव्हून प्हाणे, टोपी अस॑ तस॑ पर्तिवणे, एकदा टोपी उचलून पुन्हायीन घालींगणे (खाजींगाला म्हणून नहो) वगैरा. वारांत एक दिवसतरीन टोपी घालींगून जायाला आरार विसरून जाईल. नंखर वेळ/ दूर चालून गेलांपिरी टोपी पर्तिवुया म्हणून प्हायलतर टोपी असना. तेम्हाच कळे, टोपी घालींगून आल नाही म्हणून. उपनेत्र घालींगून जाणारांसीन कित्येक दंडक असेल. तेम्हा तेम्हा उपनेत्र काढून पर्तून अडिकिवणे, नाक-सेतु वर (ते काय, ते नाक-सेतु ? वेगळ॑ काहीन नाही, इंग्ळीषांत "नोस-ब्रिड्ज / ब्रिड्ज ऑण द नोस" म्हणतील, तेच नंखर मराठी/ संस्कृत सांगुयाका म्हणून लिव्हलते). अत्ता अम्ही कोण्त भाषांत सोचतों की, अमच भाषा कळनाते लोकांकडे बोलताना नंखर बदलून बोलतों. इंदियन ऑइल एल.पी.जी पह्जे म्हणून फोण करलतर॑ पह्यिलेच रेकोर्ड करून ठिवलता बोलेल "according our records your consumer number is xxxxxx" म्हणून इंग्ळीषांत सांगतील. तेच तमिलांत बोलताना "एंगळ पदिवेट्टिनपडि उंगळ वाडिक्कैयाळरगल एण आगुम xxxxxx". ते "आगुम" म्हणाच शेवटी यांव॑. तेच नोस-ब्रिड्ज नाक-सेतु झाल॑. आरार नंखर फिरिवूनटाकला की ? ते तज दंडक. ते नाक सेतु वर अर्सा / उपनेत्र बसून बसून नंखर काळ॑ होऊनगेल॑. खंड होईल, तेम्हा तेम्हा उपनेत्र खाजींगांव॑. अत्ता इथपरेच खणी  - आरार बाह्येर निघाच पुढे तोंड पुसींगेल, (केवढदा पुसींगिट्लतरीन तोंड तसे रडगाणा, तेल गळास्क असेल), तेम्हा उपनेत्र काढून कोठतरीन ठेवेल. एक दोन दिवस बाह्येर जाताना ते घालींगाला विसरूनजाईल. डोळेंत अधीक नासाडि काहीं नाही, असलतरीन, नंखर पुस्क पुस्क कळेल. 3, 6, 8, 9 तेवढीन एकास्क कळेल. नंखर दूर चालून गेलांपिरी यथाभ्रांति दंडकाप्रमाणे उपनेत्र उचलून नाक-सेतुकडे खाजींगाला प्रयत्न करलतर, उपनेत्र असना, विसरूनगेलते कळेल. बादाम अस्कीन खाऊन प्हाणे झाल॑, विस्मृते विस्मृतेच. शाळेंत वाचताना काळ पलगावर एकदा लिव्हलतर विसरना, पुन्हायीन वाचणेच गरद नाही. परंतु, अत्ता ? तुम्ही कोण ? आरार कोठ आहे. तसॆ होऊनगेल ! (Re-written in DM script by ARV) 12-01-2017

Vismarthae - Forgetfulness  Visarna manaacha askaani astha manun saangaala naahi. Kiththekdhanaala kaayin visarna, paranthu rraala vismarthae udhanda adhika. Pannaas saat varshaapuda chaalatha askin saye asala, kaale parma therma challathe bollathe askin visurun jaayila. Kotathirin baayaara jaathaana mobile phone kaadingun jaayaala visurun jaayila.Paashte vela chaalun jaathaana dhanvaala dhivasa topi gaalingun jaayaala visurun jaayila. Topi gaalingnaaraancha kiththeka dhandaka asala, gatkyaala aekdha topi aheka manun sivun paana, topi asa thasa parthivna, aekdha topi uchlun punayin gaalingna (kaajingaala manun naho), vagairah vagairah. Vaaraantha aek dhivasathirin topi gaalingun jaayaala rr visurun jaayila. Nankara vela/dhoora chaalun gelaampiri topi parthivuya manun paayilthara topi asna, themmaacha kalala aaje topi gaalingun alni manun. Upanethra gaalingun jaanaaraanayin kiththeka dhandaka asala, themma themma upanethra kaadun parthun adikingna, naak sethu vora (thae kaaye thae naak sethu? Vegla kaayin naahi, Engleeshaantha nose bridge/bridge on the nose manthila, thaecha nankara Marathi/Samskritha milun saanguyaaka manun livalthe. Aththa ami kontha baashaantha sochthon ki amcha baashaa kalnaatha lokaankada bolthaana nankara badhlun bolthon. Indian Oil LPG pajje manun phone karlathra payillacha record karun tivaltha bolala, 'according to our records your consumer number is xxxxxxxxxxx' manun English aantha saangthila, thaecha Tamizhaantha bolthaana, 'Engal padhivettinpadi ungal vaadikkaiyaalargal en aagum xxxxxxxxxxx'. Thae aagum manaacha sevti yaanvan. Thasacha nose bridge naak sethu jaala). rr nankara pirivuntaaklaaki? Thae thaja dhandaka. Thae naak sethu vora arsaa/upanethra basun basun nankara kaala hungelaasala, poda hungelaasala, khande hoila, themma themma upanethra uchlun khaajingaavan. Aththa ithparacha kaani - rr baayaara nigaacha puda thonda pusingala, (kevdadha pusingitlathirin thonda thasacha radgaana, thaela gallaaska asala), themma upanethra kaadun kotathirin tivala. Aek dhone dhivasa baayaara jaathaana thae gaalingaala visurun jaayila. Dholentha adhika naasaadi kaayin nahi, asalthirin nankara puska puska kalala, 3, 6, 8, 9 thevdin aekaska kalala. Nankara dhoora chaalun gelaampiri yathaabraanthi dhandakaa pramaana upanethra uchlun naak sethukada khaajingaala prayathna karlathra upanethra asna, visurungeltha kalala. Badhaam askin khaavun paana jaala, vismarthae vismarthae cha. Shaalaantha vaachthaana kaala palagaavora aekdha livalthra visarna, punayin vaachnacha gardhini, paranthu aththaa? Thumi kona? rr kotta ahe? Thasa hungela! 12-01-2017

इकडून तिकडून - 3

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

केवढेकी लेंकरे वेगळ॑ वेगळ॑ कलांत प्रकाश करतात. ह्यला काय कारण ? एक त्यंच मायबाप, नाही त्यंच परंपरांत कोणतरीन कित्येक कलांत बेष पुढे आलसतील॑. अम्ही प्हातों, कर्नाटक संगीतकार भरूनदने त्यंच परंपरच पद्धतीमळे पुढे आलाहत॑. मी कोणाचीं नाव एथ॑ लिव्हत नाही. असलतरीन, हातांतल॑ कांकण कस॑ आहे म्हणून प्हायाला तोंड प्हायाच अर्सा कसाला ? अस॑ केवढेकीदन पुढे आलते एथ॑ आहेत. अमच लेंकरांला अम्ही वाढिवताना अम्हाला कळेल तेनी कसलत॑ कला, नाहीतर वाचणेंत अधीक आशा भोगतात म्हणून. त्यजजोक्त अम्ही तेनाला पुढे आणिवांव॑. वाचणे अवश्य पह्जे. त्यज विना काय करूया म्हणून प्हाम॑. कां म्हणजे, जानव घालींगिय्तेनाला पुढे येयाला वाचणे प्रधान. अत्ता अमच मराठी लोकांस काढींगिट्लों म्हणजे, अमच॑ समूह उदंड ल्हान. त्यांतीन भेदभाव अधीक. दोन दिवसापुढे श्री नरसिंह राजूच लेंकीच लग्नाला गेलतेम्हा श्री जी.डी. गुरुमोहनजी सांगिट्ले, "एवढ॑ मध्व मराठी देशस्थ लोक एथ॑ आहेत, परंतु MDMSवाले अम्ही दहादनपणीं नाही. हे लोकांना अग्गीं कसतरीन MDMSआंत मिळिवांव॑ व्हो" म्हणून. वास्तवेच. अम्ही एकालेक अधीक मिळत नाही. मिळ्ळतरीन अमच मराठींत बोलाला लाजींगतों. मलयाळी, नाही बंगाळी लोकांना काढींगा. कोट्ठ प्हायलतरीन भोंताले कोण असलतरीन मातृभाषांतेच बोलींगतील. वराड-वेव म्हणजे अम्ही मिळतों, तेवढेच. ह्यजकरतांच एकोण्णीस जॅनुवरी दोन हदार सत्रांत नंगनल्लूरांत एक बेंत मेळ-मिलाप ठिवलायत॑. त्यला अम्ही पूर्त गेलते पुर्ना,अम्हाला कळ्ळते अमच मराठी बोलणारांना या म्हणांव॑, बलायींगून येंव॑. पैसे अवश्य द्यांव॑. पुढे लिव्हलते बेंतांत अमच एक ल्हान कलाकार वीणा वाजिवाला जात॑, अण्खीएक कलाकार मृदंग वाजिवाला जात॑. असलते अमच लेंकरांना अम्ही उत्साह द्यांव॑, प्रोत्साहन करांव॑. असलते ल्हान ल्हान  कलाकार केवढेकीदन अमच मराठी बोलणारांच घरांत आहेत. त्यांस अम्ही पुढे आणिवांव॑. "काय़, वीणा डोंईन डोंईन" म्हणून अम्ही म्हणताने. "काय धिमिकिता धिमिकिता मृदंग बाजे" म्हणून म्हणताने. अर्ध घंटे वेळ बसून ऐकलतर अम्हाला कळेल केवढ॑ बेष अहे म्हणून. तेयीन हे दोन लेंकरे फारेच बेष त्यंच कला प्रस्तुत करतात. देवाच कटाक्ष, चोखट गुरुयीन मिळ्ळ॑. उत्साह द्याला मायबाप. वेळू नाहीतर वेणू नाही म्हणतील (ना रहा बांस, ना रहा बांसुरी). वेळू म्हणून उचलून भिरकावाला होईलका ? ते तोंडांत ठिवून वाजिवलतर तेवढ॑ बेष असेल नाद. अम्ही अमच समूहांत असाच कलाकारांस पुढे आणिवाला प्रयत्न करांव॑. हे अम्च घरांत्सून प्रारंभ करूया. कसाला सांगतों म्हणजे, मी एवढ॑ दूर काय कायकी लिव्हतों की, अवडत की नाही की तुम्ही बेष आहे बेष आहे म्हणून लिव्हाचामळे (तुमच वर चूक) मी वर वर लिव्हत जातों. मझ ल्हान वयेंत मझ वडील बहिणी मला देलते उत्साहामळे एवढतरीन लिव्हतों. तुम्हाला श्रम देतों. काय म्हणतांत ?    (DM transcription by ARV) November 22 2016

Kevdaki lenkra vegla vegla kalaantha prakash karthaatha. Hyaala kaaye kaarana? Aeka thyaancha maaye baapa, nahi thyaancha paramparaantha konthirin kiththek kalaantha besha puda alaasthila. Ami paathon, Carnatak sangeethkaar barun dhane thyaancha paramparaacha padhdhathi mala puda aletha. Mee konaachi naanva heththa livthini, asalthirin aathaanthla kaankana kasa ahe manun paayaala thonda paayaacha arsaa kasaala? Asa kevdaki dhane puda aletha, yetha ahetha. Amcha lenkraala ami vaadivthaana amaala kalala theni kasaltha kalaa, nahithra vaachnaantha adhik aasa bhogthaatha, manun. Thyaajjoktha ami thenaala puda anivaanvan. Vaachna avasya pajje. Thyaaja vina kaaye karuyaa manun paanvan. Kaan manje jaanava gaalingithanaala puda yeyaala vachnacha pradhaana. Aththa amcha marathi lokaansa kaadingitlon manje, amcha samooha udhanda laahna. Thyaanthayin bedh bhaava adhika. Dhone dhivasapuda Sri Narasimha Raju cha lenkicha lagnaala gelthemma Sri G D Gurumohan ji saangitle, 'Yevda Madhwa Marathi Desastha loka yeththa ahetha, paranthu MDMSwale ami daha dhanepini nahi. Ye lokaana aggi kasathirin MDMS antha milivaanva vo' manun. Vaasthavacha. Ami aekaala aeka adhika milthini. Millathirin amcha marathintha bolaala laajingthon. Malayalee naahi Bengaali lokaana kaadinga, kotta paayilthirin, bonthaale kona asalthirin maathru baashaanthacha bolingtheela. Varaada veva manje ami milthon, thevdacha. Hyaaja karthaancha ekonthees January dhone hazaar sathraantha Nanganalluraantha aek baent mel milaap tivletha. Thyaala ami poortha geltha purnaa, amaala kallatha amcha Marathi bolnaaraana yaa manaanva, balaangun yaanvan. Paise avasya dhyaanvan. Puda livalthe baentaantha amcha aeka laahna kalaakaar veena vaajivaala jaatha, aniki aeka kalaakaar mridhanga vaajivaala jaatha. Asaltha amcha lenkraana ami uthsaah dhyaanvan, prothsaahith karaanvan. Asaltha laahn laahna kalaakaar kevdaki dhane amcha Marathi bolnaaraancha gharaantha ahetha. Thyaansa ami puda anivaanvan. Kaaye Veena, doyn doyn manun ami manthaane, kaaye dhimikita dhimikita mridhanga baaje manun manthaane. Ardha gante vela basun aikalthara amala kalala kevda besha ahe manun. Theyin ye dhone lenkra paaracha besha thyaancha kala prasthuth karthaatha. Dhevaacha kataakshacha, chokkota guruyin mille. uthsaaha dhyaala maaye baapa. Velu nahithra Venu nahi manthila (na raha baans, na baje baansuri). Velu manun uchlun bhirkaavaal hoilka, thae thondaantha tivun vaajivaltha thevda besha asala naadha. Ami amcha samoohaantha asaacha kalaakaraansa puda anivaala prayathna karaanvan. Ye amcha gharaanthasun praaramba karuya. Kasaala saangthon manje, mee evda dhoora kaaye kaayeki livthonki, avdathaki naahiki thumi besha ahe besha ahe manun livaachaamala (thumcha vora chooke) mee vora vora livatha jaathon. Maja laahn vayaantha maja vadeel bahine mala dhilthe uthsaahaamala evdathirin livthon, thumaala srama dhethon. Kaaye manthaantha?  November 22 2016