नुस्त असेच - 4

In this set of   sixteen  writings RR takes us through some stray thoughts, ideas and events in a casually serious tone

एक वये नंतर एकलेविणी बाह्येर जाताने म्हणून आरार सांगिट्ला. परंतु, केवढ॑कीदा एकलाविणी बाह्येर जात अस्तो, ल्हान वयेच की ! आरारच बापा सांगतील, पोराटिकपण॑ नोको म्हणून. परंतु, देव दोन कान देलाहेतकी, एकांतून ऐकून दुसरांत्सून बाह्येर सोडूनटाकेल. पल्लवपुरमांत नारळी झाड वेघाला सोडनात॑, बापाला कळूनजाईल. वीदिविडंगनांत वेघूया. नारळी झाड, अंबा झाड, अवळा झाड, चिंचाच झाड अस्कीन वेघला. ते काळीच नारळी झाड अस्कीन उदंड उंच असेल. वार॑ बडिवल॑ म्हणजे झाडॆच अस॑ तस॑ हलेल. झाडावोर बसलासतेम्हा भयंकर वार॑ बडिवलतर नंखर भेंच वाटेल. आरारला आडांत उतरणे म्हणजे उदंड प्रीते. वीदिविडंगन आड उदंड गारे (गार॑) असना, केम्हायीन उणेपक्षा वीस पाऊल (फुट) पाणी असेल. पाऊसाळा दिवस नंखर अधीक असेल. आड नंखर रुंद असेल. उतराला आडा आंतल पटीस फिरून पांये ठिवाचास्क ठिकाण असेल. उतराला सौकर्य असेल. परंतु, पल्लवपुरम आड उदंड गारे, केम्हायीन चाळीस पाऊल (फुट) पणी असेल. पाऊसाळा दिवस अण्खीन भरून असेल. आडयीन निरुंद, आंतल पटीस पांये ठिवाच ठिकाणयीन निरुंद. गांवाच लोके येऊन स्नान करूनटाकून पाणी भरींगून जातील. दोन गांवाच आडालायीन फिरून विटकारा ठिवून चार पांच पाऊल (फुट) उंचाला भिंतीस्क बांधलासतील. आडाला चक्राकार भिंतयीन असेल. आरारच दोन गांवाच आडांतयीन चक्राकार भिंतेच. पाणी शेंदताना ते भिंतीवोर पोट ठींगून टेंकींगून ते दोरा (चरांट) ओढतील. कित्येकदा आडावोर ठिवलते पात्र-भांडि आडांत पडूनजाईल. काम करणारि पात्र-भांडि घांसून आडाकडे ठिवलसेल. अम्मा की, काकि की, मामि की ते पात्र विसलून (सोवळ॑ !) आडाच भिंतिवोर ठिवून, नंतर आंत काढींगून जातील. केम्हातरीन पात्र की, पळि की निसरून आडांत पडूनजाईल. कांठ असाच पात्र की, घागर की पडूनगेलतर काढाला एक उपकरण असेल. "पाताळ पळि" (पाताळ करंडि) म्हणतील - मद्रासांत "गोलुसु" (बायका पांयेंत घालींगाच सांखलीस्क असाकरतां) म्हणतील. एक चक्राकार लोखंडाच  (लोखुंडाच) कांबींत भरून वंकड॑ तिंकड॑ कांब अडकिवलसतील. ते कांबींत एक घट्टि दोरा (चरांट) बांधून आडांत उतरिवून अस॑ तस॑ फिरवतील. पात्राच कांठ अडकल॑ म्हणजे दोरा धरींगिट्लत्यांस कळूनजाईल, दोरा वोर ओढतील, पात्र येऊनजाईल. परंतु, पळि, उचट्णे, ल्हान पात्र, कांठा नाहीते पात्र काढाला होईना. आडांत उतरूनेच काढाम॑. आडांत उतराला आंतल॑ पटीस पांये ठिवाला ठिकाण असेल. पल्लवपुरमंत निरुंद शेवाळा धरून असेल. निसरेल. वीदिविडंगनांत रुंद असेल, निसरना. पल्लवपुरमांत अम्मा सांगिट्ले म्हणजे, बापा तिरुवारूराला गेव्लतेम्हा, आरार आडांत उतरेल. आडांत उतरालायीन एक सूक्ष्म आहे, पोगाला कळ्ळसाम॑. आडांत उडीमारताना नंखर दूर पांये खाले (आंगाच जाडामळे) जाईल, तेम्हा उतरणार डोस्के खाले जायाला प्रयत्न करांव॑, पोगास्क हात पांये हलिवाम॑. भोई हाताला लागलतर, पात्र-भांडि, पळि, उचट्णे हुडकांव॑. एवढीन उदंड लोक्कर (लोक्कुर) करांव॑. पाणी मनुषाला वोर लोटेल. वोर येऊन, पात्र वगैरा मिळ्ळ॑नाही म्हणजे, पुन्हायीन डोस्केखाले पोगत आंत जांव॑. पाणी तीनदा वोर लोटेल, तेम्हा पाणीवोर येऊन, नंखर वेळ स्वांस (श्वास) सोडून, नंतर आंत जाऊया. पोराटिकपण॑ करलतर पाणी मनुषाला आंतेच दाबूनटाकेल. त्यज नंतर "नारायणा नारायणा" च॑. दोन तीन घंटे नंतरेच वोर तरंगेल. आडाच पाणींत अस्ताना पाणी पीताने, श्वास केवढ॑ उशीर राखाला (अटोपाला) होईलकी, तेवढ॑ उशीर आंत असून बाह्येर येऊनजाम॑. आरार केवढ॑कीदा पल्लवपुरम वीदिविडंगन आडांत उतरलाहे, अण्खीन खाणी लिव्हत आहे ! नारळी झाड वेघणे ? ते नंतर प्हावुम्हणे, जीर्णाला येंव॑ नहोका ?  (Re-written in DM script by ARV) 17-02-2017

Aek vaya nanthara aekla baayaara jaathaane manun rr saangitla. Paranthu kevdakidha aekla baayaara jaatha astho, laahna vayacha ki. rraacha baapa saangthila, poraatika pana nokko, manun. Paranthu dheva dhone kaana dhilethki, aekaanthu aikun dusaraanthasun baayaara soduntakila. Pallavapuraantha naarli jaada vegaala sodnaatha, baapaala kalunjaayila. Veedhividangaantha veguyaa. Naarli jaada, ambaa jaada, awlaa jaada, chinchaacha jada, askin vegala. Thae kaalcha naarli jaada askin udhanda uncha asala. Vaara badivla manje jaadacha asa thasa alala, jaadaa vora baslaasthemma bayankara vaara badivlathra nankara bhencha vatala. rraala adaantha utharna manje udhanda preethe. Veethividangan aada udhanda gaare asna, khemmayi unapaksha vees paavul paani asala, pausaala dhivasa nankara adhika asala. Aada nankara rundha asala. Uthraala aadaa anthla pateesa pirun paaye tivaachaska tikaana asala. Utharaala soukarya asala. Paranthu Pallavapuram aada udhanda gaare, khemmayi chaalis paavul paani asala, pausaala dhivasa aniki barun asala. Aadayin nirundha, anthla pateesa paaye tivaacha tikaanayin nirundha. Gaavncha loka yevun snaan karuntakun paani baringun jaathila. Dhone gaavncha adaalayin pirun vitkara tivun chaar paanch pavul unchaala bintheeska baandhlaastheela. Aadaala chakraakaara bintheyin asala. rracha dhone gaanvncha aadaanthayin chakraakaara binthecha. Pani sendhthaana thae bintheevora pota teengun tenkingun thae dhora oadthila. Kiththekdha aadavora tivalthe paathra baandi adaantha padun jaayila. Kaam karnaari paathra baandi gaasun adakada tivlaasala, ammaki, kaki ki, mami ki thae paathra visulun (sowla!) aadaacha binthivora tivun nanthara aantha kaadingun jaatheela, kemmathirin paathraki, pali ki nisurun aadaantha padun jaayeela. Kaanta asaacha paathra ki, gagare ki padungelthra kaadaala aeka upakarana asala, paathaala pali (paathaala karandi) manthila - Madraasaantha golusu (baika paayaantha gaalingaacha saankliska asa karthaan) manthila. Aeka chakraakara lokhandaacha kaambintha barun vankada thinkada vaankaltha kaambe adikivlaasthila. Thae kaambintha aeka gatti dhora baandhun aadaantha uthrivun asa thasa pirivtheela, paathraacha kaante adakla manje dhora dharingitlathaansa kalun jaayila, dhora vora odthila, paathra evunjaayila. Paranthu pali, uchatna, laahna paathra, kaanta nahitha paathra kaadaala hoina, aadaantha uthrunacha kaadaanvan. Aadaantha uthraala anthla pateesa paaye tivaala tikaana asala, Pallavapuramaantha nirundha sevaala dharun asala, nisarala. Veedhivinganaantha rundha asala, nisarna. Pallavapuramaantha amma saangitle manje, bapa Tiruvaruraala gelthemna, rr aadaantha uthrala. Aadaantha uthraala yin aeka sookshuma ahe, pogaala kallasama, aadaantha udi maarthaana nankara dhoora paaye kalle, angaacha jadaamala, jaayila, themma utharnaara doskaa kalle jaayaala prayathna karaanvan, pogaaska aatha paaye alivaanvan, boye aathaala laagalthara, paathra baandi pali uchatna udukaanvan, evdi udhanda loukara karaanvan, pani manushaala vora lotala, vora yevun, paathra vagairah milla nahi manje, punayin doskaa kalle pogatha aantha jaanvan. Paani theen dha vora lotala, themma paani vora yevun nankara vela saans sodun, nanthara aantha jaavuya. Poraatikapana karlathra pani manushaala aanthacha dhaabuntakila. Thyaaja nanthara Narayana Narayana cha. Dhone theen gante nantharacha vora tharangala. Adcha paanintha asthaana paani peethaane, swaas kevda usira raakhaala/atobaala hoyilaki thevda usira aantha asun baayaara yevunjaanva. rr kevdkidha Pallavapuram Veedhividangan aadaantha utharlaaye, aniki kaani livatha ahe! Naarli jaada vegna? Thae nanthara paavumna, jirnaala yaanva nahoka 17-02-2017

नुस्त असेच - 3

In this set of   sixteen writings RR takes us through some stray thoughts, ideas and events in a casually serious tone

आरारच ल्हान वयेंत - एकोणीस पन्नास, साठ, कां, सत्तरांतपणीन खेडेगांवांत वैद्यशाला असना. एक सात आठ मैलांत एक ल्हान सरकाराच वैद्यशाला असेल. तीस चाळीस मैलांत एक थोर वैद्यशाला असेल. नन्निलमांत एक ल्हान, तिरुवारूरांत एक थोर, तंजावूरांत अण्खीं थोर, अस॑ अस॑. डेल्हींतेयीन असेच. आजू बाजू वैद्य कोणीन असना. सरकाराच काम करणारांस पूर्त तेथ एक वैद्यशाला असेल. वैद्य लोक घरांत वैद्यशाला ठींगणे अग्गीन उदंड उणे होत॑. रोगयीन उणेच होत॑. पडसा, खोंकळा, नंखर जेर, वांत भ्रांत, कपाळ-सूळ हेला अग्गीन वैद्याला हुडकींगून लोक जायनात॑. दोन तीन दिवसांत तेच बरोर होऊनजाईल म्हणून अस्तील. अधीकपक्षा काढा वगैरा करून पीतील, बरोरयीन होऊनजाईल. वैद्याकडे जाऊन औषध घेट्लतरीन पडसा खोंकळा जेर, दोन तीन दिवस असूनेच जाईल. आरार पह्यिल॑ लिव्हून कापलते सये असेल म्हणींगतो - गांवाच लोके कपाळ-सूळ, पोट-सूळ म्हणजे आरारच आजाकडे येतील. आरारच घरांत भरून लेंकरेबाळ॑ उजलतेकरतां, घेऊनाआणून उरूनगेलते प्रसव-औषधाच दोन तीन उंडा - एक तंबड॑, एक पिवळ॑ - काढून देऊन "इदै तेनिले कुलैचु रंडु वेळै नाक्कुले तडविक्को, सरिया पोयिडुम" (हे मेधांत मिळिवून दोनदपा जीव्हाला लावींग॑, बरोर होऊनजाईल") म्हणतील. बरोरयीन होऊनजाईल ! आरार "काय आजा प्रसवाच औषध काढून ते दादिगाच कपाळ-सूळाला देलांतकी" म्हणट्लतर, "तू प्हा, नांगराला जात आहे, जमीनांत उतरला म्हणजे कपाळ-सूळ उडूनजाईल, तो विसरूनजाईल. त्यज विना हे पुलिवलम पूर्णानंद औषधालयांत्सून आलते, त्यजमळे वेगळ॑ उपद्रव काहीं असना. तला अम्च॑ वोर पातेरा, नाडय्या - आरारच आजा, तीघ भावंडेंत मधले - कोडुत्त मरुंदु साप्पिट्टा सरिया पोयिडुम (नाडय्या देलते औषध खाल्लतर बरोर होऊनजाओं) म्हणून तेवढेच" (अत्ता कोने कोनेला वैद्यशाला. तडकून पडलतर घाव लागून रगत (रक्त) आलतर औषध द्याला वैद्य, अस॑ लोकांना दंडक होऊनगेल॑. वेगळ॑ वेगळ॑ नावांत भरून रोग. नंखरपणीं सूळ सोसणे म्हणाच नाहीस्क होऊनगेल॑). मागे जाउम्हणे. सरकाराच वैद्यशालाला गेलतर वैद्य येतील, लोकांस प्हातील, ब्रह्मलिपींत औषधाच नाव एक कागदांत लिव्हून देतील. अत्ता वैद्यशालाच उदंड मुख्य एक मनुषाला प्हाम॑, तेनीच औषध मिळिवणार, इंग्ळीषांत कॉंपौंडर म्हणतील. वैद्य लिव्हून देलते प्हाऊन एक औण्स-ग्ळासांत दोन तीन पाणी औषध मिळिवून शीशांत घालून देतील. तेच रोग बरोर कराच अमृत.                तेवढ॑दनालायीन द्याच औषधाच रंग, रूच एकास्केच असेल. शीश लोकेच काढींगून जांव॑. तेवढ॑ वैद्यशाला बाह्येरीन एकले बीदींत भोई वोर भरून खालि शीशा ठींगून विकत असतील. लोके त्यंचकडीन शीशा घेतील. हे आरार डेल्हींत थोर थोर सरकाराच वैद्यशालाच बाह्यरीन प्हायलाहे. (अत्ता तो, शीशांत घालूनेच औषध मिळते. तेम्हा अग्गीन "वाटरबरीस कॉमपौंड" , "जम्मि लिवरक्यूर", अस॑ दोन तीन औषधेच शीशेंत घालून येईल॑). शीशा झांकाला "कॉर्क" म्हणून एक - काट्टायीन नहो, अट्टायीन नहो - असेल॑. पोणावांटा घरांत ते कॉर्क काढणे श्रम होत॑ म्हणजे, काढाला कॉर्क-स्क्रू म्हणून एक असेल. ल्हान वैद्यशालांत आंग बरोर झाल नाही (होल नाही) म्हणजे थोर वैद्यशालाला बलाईंगून जा म्हणतील. तेवढेच, लोकांना भें वाटूनजाईल. "थोर हॉस्पिटलाला बलाईंगून जा म्हणटाकले, काय होईलकी" म्हणून रडालाच बरोर असेल. मणियन म्हणून एकला आठ वयेच लेंकीला आंग बरोर नाही म्हणून तिरुवारूर थोर वैद्यशालांत मिळिवला. तिसर॑ दिवस लेंकरू गेल॑. लेंकराला घराला काढींगून जायाला बंडि काहीन मिळ्ळ नाही. लेंकराला पासोडि घालून गुंडाळून सैकलाच मागे बसून धरींगून गांवाला येऊनगेला. ते एक काळ. लोके तेवढ॑ श्रम भोगतील. असलतरीन, संतोषविणी अस्तील.      (Re-written in DM script by ARV) 24-07-2016

rraacha laahn vayaantha - aekkon vees pannaasa, saata, khaan saththaraantha pini kheda ghaavaantha vaidhyashaala asna. Aek saath aat milaantha aeka laahna sarkaraacha vaidhyashaala asala, thees chaalis milaantha aeka thor vaidhyashaala asala. Nannilamaantha aeka laahna, Thiruvaruraantha aeka thora, Thanjaavooraantha aniki thora asa asala. Delheenthayin thasacha, aaju baaju vaidhya koni asna, sarkaaraacha kaam karnaaraansa poortha theththa aeka vaidhyashaala asala. Vaidhya loka gharaantha vaidhyashaala teengna aggi udhanda una hotha. Rogayin unacha hotha, padasaa, konkla, nankara jara, vaanthe braanthe, kapaal soola, hela aggi vaidhyaala udukingun loka jaaynaatha, dhone theene dhivasaantha thaecha barora hunjaayila manun asthila, adhika paksha, kaada vagairaah karun peethila, barorayin hunjaayila. Vaidhyaakada jaavun aushadha getlathirin padasaa konklaa jara dhone theen dhivasa asunacha jaayila. rr payilla livun kaapalthae saye asala maningthon - gaavncha loka kapaal soola pot soola manje rraacha aajakada yethila. rracha gharaantha barun lenkra baala ujalthae karthaan gevun anun urungeltha prasava aushadhaacha dhone theene unda - aeka thambda, aeka pivla - kaadun dhevun 'idhai thaenle kuzhaichchu rendu velai naakkule thadavikko, sariyaap poyidum' manthila. Barorayi hunjaayila! rr 'Kaaye aaja, prasavaacha aushadha kaadun thae dhaadhikaacha kapaal soolaala dhelaanthki' mantlathra, 'Tho paa, naangaraala jaatha ahe, jameenaantha utharla manje kapaal soola udun jaayila, tho visurun jaayila. Thyaja vina yeh Pulivalam Poornaanandha aushadhaalayaanthasun althe, thyaajamala vegla upadhrava kaayin asna. Thela amcha vora paathera, Nadayya (rraacha aaja, theega bhaavandaantha madhle) koduththa marundhu saappittaa sariyaap poidum manun, thevdacha'. (Aththa, konaa konaala vaidhyashaala, thadukkum pallathra ghaanva laagun ragatha althra aushadha dhyaala vaidhya, asa lokaana dhandaka hungela. Vegla vegla naanvaantha barun roga. Nankarapini soola sosna manaachacha naahiska hungela). Maaga jaavumna. Sarkaraacha vaidhyashaalala gelthra vaidhya yethila, lokaansa paathila, brahma lipintha aushadhaacha naama aeka kaagadhaantha livun dhethila. Aththa vaidhyashaalaacha udhanda mukya aeka manushaala paanvan, thenicha aushadha milivnaara, Englishaantha Compounder manthila. Vaidhya livun dhilthe paavun aeka ounce glassaantha dhone theene paani aushadha milivun sheesaantha ghalun dhethila. Thaecha roga barora karaacha amritha. Thevda dhanaalayin dhyaacha aushadhaacha ranga, rooche aekaskacha asala. Sheesa lokacha kaadingun jaanvan. Thevda vaidhyashaala baayaarayin aekle beedhintha boyeevora barun khaali sheesha teengun vikatha asthila. Loka thyaanchakadin sheesaa gethila. Yeh rr Delheentha thora thora sarkaaraacha vaidhyashaala baayaayin paaylaaye. (Aththatho sheesaantha gaalunacha aushadha miltha, themma aggi Waterbury's Compound, Jammi'Livercure, asa done theene aushadhacha sheesaantha gaalun yeyila). Sheesaa jaankaala cork manu aeka - kattaayin naho attayin naho - asala. Ponaavanta gharaantha thae cork kaadna srama hotha manje kaadaala cork screw manun aeka asala. Laahna vaidhyashaalaantha aanga barora holni manje, thora vaidhyashaala la balaangun jaa manthila, thevdacha lokaana bhen vaatun jaayila, "periyaaspathrikku kondu poannu sollittaanga, ennagumo, aedhagumo" manun radaalacha barora asala. Maniyan manun aekla aat vayaacha lenkila aanga barora nahi manun Tiruvarur thor vaidhyashaalaantha milivlaa. Thisra dhivasa lenkru gela. Lenkraala gharaala kaadingun jaayaala bandi kaayin milla nahi, lenkraala paasodi gaalun gundaalun cyclaa maagha basun dharingun ghaanvaala evungela. Thae aeka kaala. Loka thevda srama bhogthila, asalthirin santhoshavini asthila. 24-07-2016

नुस्त असेच - 2

In this set of   sixteen writings RR takes us through some stray thoughts, ideas and events in a casually serious tone

काल॑, म्हणजे, 17th July 2016, प्रसिद्ध कर्नाटकसंगीत विध्वान श्री सातूर A.G. सुब्रमण्य अय्यराच शताब्दि समारोह मैलापूरांत रंगसुधा हॅलांत चालत होत म्हणून आरार तिकडे गेला. गिंडि पर्यंतीन बस्सांत जाऊन, तिकडून 21G धरून लज़ाला गेला. दोघदनांस बसाला म्हणून होतते सीटांत (कुर्सींत) बसला. बस निघतांतरून बाजू सीटांत बसल्होतते मनुष बोलाला आरंभ केला, "Sir, are you dying ?"(मराला जातांत का तुम्ही ?)" म्हणून. आरारला धक्क वाटल॑, तरीन तमिलांत जवाब देला "नाही, अण्खीन थोडक दिवस लोटुया म्हणून प्हातों). तक्षण आल॑ तज उत्तर. "नको सर, तुम्हाला कित्ती वये झाल॑ सर" पुढे बोलाला आरारला तेवढ इष्ट होत नहोत तरीन, तज मन्न दुखिवताने म्हणून वय सांगिट्ला. तो म्हणट्ला,"तुमचपक्षा चाळीस वर्ष उणे वय मला,   प्हायाला कस आहें म्हणून प्हांत" पह्यिलंदा आरार तला बरोर प्हायला. तज गोष्ट बरोर म्हणून असलतर, तज वय पस्तीस वर्ष असांव॑. पण प्हायाला पन्नास वर्ष की, नाही तजपक्षा अण्खीन नंकर जास्ति की होता. बोड्क॑ डोस्केंत एक दोन केंस मात्र होत॑ तला. आरार बोलनास्क उगे बसला. पुन्हा आरंभ करला तो "सार, पंध्रा वर्षा पसून डै (dye) (अरे, हे डै का उद्देश करला तो, मराच विषयीन बोलतो म्हणून चुकून समजींगिट्ला आरार !) घालत होतो. तजमळे तोंडांत कॅन्सर आल॑ म्हणून डॉक्टर सांगतात. भात गिळाला होत नाही, इडियाप्पम पणीन आंत उत्तरत नाही. एकच सूळ. सहा महिने पसून ट्रीटमेन्ट काढत आहें. अत्तापणीं हॉस्पिटलाच जात आहें.  चार दिवसाला ’parol' देलाहेत॑. आज पुन्हा अड्मिट होम॑. जैलांत असास्क आहे सार. विसरूनजाऊनपणीन  तुम्ही डै घालींगनाकांत. आरार योचना करला, "डै कराला साध्य कोट्ठ॑ ?" एक समाधान गोष्ट आरार तला देला, "चिंता करनाकांत, बरोर होऊनजाईल". तो उतरला अणी वेगळ॑ मनुष ते ठामांत बसला. केंसाला रंग उदंड दिवस लावलतर डोस्के दुखूया, डोळे सूळ येऊया अस अस्कीन आरार ऐकलाहे, पण कॅन्सर ?, तेयीन गळांत॑ ! असलते विषयांत आरार पंडित काहीन नहो, पण कद्दीन निसर्गाच रंगेच चोखोट म्हणून सांगांव॑. डै करून कां मराम॑ ? बस अण्खीन थोड पुढे गेलकी नाही, वय झालते एक दंपति बस्संत वेघले. ते बायकोला कायकी आंगाच प्रश्न असास्क वाटल॑ म्हणून आरार उठून तज सीट त्यांस देला अणी ड्रैवराकडे जाऊन ओठाकला. समेच ते दादिगा आराराच जवळ येऊन सांगिट्ले, "फार संतोष सार. मिस्ससाला बुद्धीच थोडक प्रश्न आहे, विस्मृते (विसर्मते) थोडक जास्ति म्हणून केम्हायीन जवळून त्यांस प्हाहींगामते आहे. मी पणीन तुमचस्केच. कोणतरीन बाजु येऊन ओठाकलतर, उठून त्यांस ठिकाण देऊनटाकेन. मला ऐंशी वर्षाच वये, सार. तुम्हाला ?" पुन्हायीन वये का ? खर॑ वयेच बरोर एक वर्ष जोडून "पांच उणे" म्हणून आरार सांगिट्ला, थोड अधीक मर्यादा (बहुमान) वाटूनदे म्हणून. " हो, पंच्याहत्तर का? चोखोट. मझ नाव इष्टिलिंगम व्हो. मी ट्रिप्ळिकेनांत राहतों. सध्याला अडयार-गेटाच जवळ राह्याच लेंकीच घराला आलों. आज प्रदोषम नहोका, ते करतांच कपाळीश्वरर देऊळाला जाउया म्हणून निघलों. देवाच दर्शन दोन निमिषांत होऊनजात॑ तरीन, एक घंटे तिकडे बसलासलतर॑ मनाला निम्मति (शांति) मिळेल. काय म्हणतांत॑ ? अत्ता थोडक वर्षापसूनेच प्रदोषम, हे  ते म्हणून. ते काळांत अस्कीन रथ, उत्सव हे अग्गीनेच. काय म्हणतांत ? आरार बदिल द्याच पुढेच तेनी उतराच ठाम येऊनगेल॑ अणी उतरले. होय, हे अस्कीन अत्ता अलीकड॑ आरंभ झालतेच. अम्ही बोलाच अस्कीन ऐकत होतते ड्रैवर मी जांव॑ म्हणून होतते ठामाच जवळ मला उतरिवला.   (DM translation by ARV) 18-07-2016

Yesterday, 17th July 2016, rr went to attend the Centenary Celebrations of the noted Carnatic vocalist Sri Sathur A.G.Subramania Iyer at Raga Sudha Hall in Mylapore. Went to Guindy by bus and boarded 21G to go to Luz. Sat on a two seater. As the bus moved ahead, the person sitting by the side started talking. 'Sir, are you dying?'. rr was taken aback but replied in vernacular, 'Ille, innun konja naal pogattumeenu parkkiren,'. Pat came a reply 'vaandaam, Sir. Ungalukku enna vayasaagudhu, Sir?'. Even though rr did not want to prolong the dialogue, rr did not want to hurt the man's feeling and told him his age. The man told, 'Ungalaivida naapadhu vayasu kammi saar enakku, paarunga eppadi irukkennu'. rr looked at him for the first time. For 35 years of age as claimed, he looked much older, say around fifty plus, if not more, with a few strands of hair only on his scalp. rr kept mum. The man continued, 'Sir, padhinanju varshama dye (oh, he spoke about this dyeing, rr thought of dying mistakenly!) adichchikkitturindhen, adhanaale thondaiyile cancer vandirukkunnu doctor solraango, saappadu muzhunga mudiyalle, idiyaappam kooda ulle pogamaattengudhu, ore vali, aaru maasama treatment eduththukkittirukken, ippo hospitalukkuththaan poyittirukken. Naalu naal 'parol' koduththaango, innikku marubadi admit aagunum. Jail vaasam madhiridhaan, Sir, Neenga marandhu poi kooda dye adichchikkaadheenga, Sir'. rr thought, 'Where is the scope for dyeing?' rr gave him a piece of his mind, 'Kavalaippadaadheenga, sariyaap poyidum'. The man got down, somebody else took his place. rr wondered if applying hair dye continuously over a period of time can result in cancer, rr has heard about head ache, vision problem, etc. but cancer? That too in throat! rr is no authority on the subject. But feels natural colour is better, why dye and die? As the bus moved ahead an elderly couple got into the bus, the lady seemed to have some problem. rr got up and gave seat to her and moved near the driver. The man came near rr and said, 'Romba thanks, Sir. Mrssukku konjam brainla problem, maradhi jaasthi, adhaan naan pakkaththilendhu paaththukka vendiyirukku. Naanum ungalai maadhiridhaan, yaraavadu pakkaththile vandhu ninnaa ezhundhu idam koduththiduven. Enakku enbadhu vayasaagudhu, Sir. Ungalukku?' Again age? rr told 'minus five' adding one year more to gain additional respect. 'Oh, yezhuvaththaindha? Nalladhu. En peru Ishtilingam ga. Naan Triplicanele irukken. Ippo Adyar Gate kitte irukkira ponnu veettukku vandhirukkom. Innikku pradosham illaiya, adhaan iswaran (Kapaleeswarar) koyilukku pogalaamnu kilambinom. Saamiyai paakkiradhu rendu nimishamdhaan, oru hour ange ukkaandhirundhaa konjam manasukku nimmadhiyayirukkum. Enna solreenga? Ippo konjam varushamaaththan pradosham, adhu idhunnu. Andha kaalaththile yellaam ther, thiruvizha, avvalavudhan. Enna solreenga?' Before rr could say anything in reply, their stop came and they got down. Yes, these are some recent developments only. The driver who was listening to the dialogue was kind enough to drop rr close to the venue. 18-07-2016

नुस्त असेच - 1

In this set of   sixteen writings RR takes us through some stray thoughts, ideas and events in a casually serious tone

पिवळ॑ रंग बडिवलते बंडि - वॅन, मिनिबस, बस - पट्णांत अस॑ तस॑ पळतअसाच दृश्य सर्वसाधारणेच. पण, कां पिवळ॑ रंग ? लेंकरे, शाळेच अणी तसलते अन्य स्थापनांच  विद्यार्थी लोक, हेनी अग्गीन जायाच बंडि ते म्हणून, दुसर॑ बंडी पळिवणारांस कळून असूनदे म्हणाच उद्देशांत हेला अग्गीन पिवळ॑ रंग असत॑. विषय चोखोटेच. पण, असलते कळ्ळते विषयावोर आरार कां लिव्हतो ? असलते बस्साला अस्कीन पिवळ॑ बरोरल॑ रंग नहो म्हणून आराराच अभिप्राय. तंबड॑ रंग बरोर असेल. पट्णाच कोने-कोनेंत्सून अणी सांधीगोंधींत्सून लेंकरांस वेघिवणे उतरिवणे करेत असत॑ हे बंडि अस्कीन. पिवळ॑ रंग बडिवलते बंडि प्हातांतरून दुसर॑ बंडि पळिवणार  त्यांस वाट देतील म्हणाच धैर्यांत तेनी भयंकर वेगांत अलक्षविणी बंडि सोडतील म्हणून बीदींत जाणार लोके अस्कीन त्यांस काहीन अपाय (आफत) होताने म्हणून दत्तन असांव॑. लोक्कुर प्हाऊन कळींगाला पिवळ रंगाच पक्षा तंबड रंग बरोर असेल. पल्लवपुरम अणी वीतिविडंगन इकडल॑ अगोदर काळाच  "ब्रेक इन्स्पेक्टर" सय येत आरारला. होय, तो म्हैशीच विषयेच सांगतो. तुम्ही कित्ती हॉण बडिवलतरीन परवा नाही, रोडाच मध्येसून सरकून तुमच बंडीला वाट देयिनाच देयिना. ते काळांत हे दोन खेडेगांवांतयीन कोणालीन मोटरकार की दोनचक्र वाहन की होत नाही. कित्येकदपा अप्रूपांत एक "रोयल एनफील्ड" येतांतरून गांवाच लेंकरे अस्कीच तज भोंताला गुंडाळींगून ओठाकतील. एलक्शनाच वेळी कित्येक जीप बंडि येईल, पण 1952 पर्यंतीन ते पणीन नहोत॑.  म्हैशीला प्हायलतर आरारला फार बहुमान अणी गौरव वाटेल. वीतिविडंगन म्हैशीमळे तो पोहणे (पोगणे/पोवणे) शिकला म्हणून "असिस्टंट कोच" म्हणून तला सांगतो, अणी आजोबाला "चीफ कोच" म्हणून. तुम्ही हे विषय  अस्कीन  इंग्ळीषांतीन अम्च॑ मराठींतीन वाचलाहेंत. भरून वाग्सामर्थ्य असणारांच लेख वाचाला असताना कां तुम्ही आरारच॑ थोडकपणीन आस्वाद अणी प्रयोजन नाहीते लेख वाचतांत॑ ? अत्ता पुन्हा म्हैशीकडे येउम्हणे. मन्न वाटताना ते फार वेगान पळेल, लोकेकी, वाहनकी, वेगळ॑ काय वाटेंत असत की, कसालीन परवा करनास्क. मद्रास/चेन्नैंत नंगनल्लूर असलते ठिकाणी, कां, ट्रिप्ळिकेनांत पणीन हे प्हाऊया. बंडी हॉण बडिवलतर म्हशीच कानांत ते पडनाच पडना. अत्ता पुन्हा पिवळ॑ रंग बडिवलते बंडि विषयीन बोलुम्हणे. बंडि हांकणारांस हॉण बडवाच दंडकेच नाही. प्रति दिवसीन "नो हॉण" दिवस म्हणून म्हणींगतात की काय की. बंडि पुसणार "क्ळीनर" हातावाटे डावीकडे बंडि परताला जात॑ म्हणून दाखिवतो तरीन, लोकांच डोळेंत ते पडना. हे महिना आठ तारीखाच दिवसी आरार एक आफत प्हायला. वये झालते एकलांस एक कॉळेज बस डिक्कि बडिवून खाले ढकळून घाट्ल॑. आरार म्हणींगतो म्हैशी पक्षा  असलते बसेच जास्ति अपाय म्हणून. ऐ. टींत काम करणार लोकांस बलाईंगून जायाच बंडि ? ते अस्कीन गेंड-मृगास्क म्हणतो आरार. मागे लिव्हाच :- म्हैश अणी गेंड-मृगांस मस्करी करून मन्न दुखिवाच  उद्देशांत नहो हे लिव्हलते. (DM translation by ARV) July 9 2016

Vehicles - vans, mini buses, buses - coated with yellow paint plying in the city is common sight. What for yellow paint? It is to indicate to other motorists that the vehicle is carrying kids and students of Schools and other educational institutions and they should be very careful while negotiating such yellow painted vehicles. So far so good. This is common knowledge, why should rr write about some known facts? rr feels yellow is not the right colour for such buses, red is ideal. These vehicles traverse across the city in the nook and corners to pick up or drop children. On the strength of their knowledge that other vehicles would keep distance from them, the drivers of yellow painted vehicles drive so atrociously fast and carelessly that people on the road have to be alert so that they are not hurt. Yellow colour is not so easily distinguishable, red would be much better. rr is reminded about the 'brake inspector' of yonder days in Pallavapuram and Veethividangan; yes, he is referring to the buffalo. If they stand on the road, they would not budge and easily move away allowing your vehicles to pass by, come what may, whether or not you honk your horn. Those days in either of these two villages nobody owned a motor car nor a two wheeler, once in a blue moon a Royal Enfield would peep in only to be surrounded by urchins. Jeeps may show up if it was election time, and that was not there till 1952. rr has high regards for the buffaloe and holds it in high esteem. It was because of Veethividangan buffaloe that he learnt swimming and designated it as his Assistant coach, the Chief coach being his grandpa, you have read in English and AM. Why go thru' the insipid and worthless posts of rr when there are Wordsworth people to post! To come back to the buffaloe, if it is in high mood, it would gallop unmindful of the persons, materials or vehicles in its way. This was seen in Madras/Chennai city also in areas like Nanganallur, and perhaps even now in Triplicane. Honking horns of vehicles would go unheard by the buffaloe. To come back to yellow painted vehicles, the drivers do not honk horns, may be they think no honk day is every day. Only the cleaner gives hand signal only to indicate that the vehicle is going to turn left which people going ahead cannot see. rr was witness to a near accident on 8th instant when a College bus nearly knocked down an elderly person, So rr feels such vehicles are much worse than buffaloes. What about buses carrying IT service personnel? They are like Rhinoceros. P.S. There was no intention to hurt the feelings of buffaloes and Rhinoceros. July 9 2016

इकडून तिकडून - 14

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

कापणि ! अलिकडे आरार गेल वर्ष लिव्हलते मुख-पुस्तकाच दयांत बांटींगिट्ल्होता (वांटींगिट्ल्होता), गुडिघा सूळाला एक योगासन कस करांव॑ म्हणून. एकलेच वाचले म्हणींगतो आरार. तेनी (मानसीजी केळकर) लिव्हले, "हे कस मझ दृष्टिवोर गेल वर्ष पडल॑ नाही" म्हणून. आरार जवाब देला, GOK. मानसीजी केळकर विचारले, "म्हणजे" ? आरार डेल्हींत अस्ताना श्री नंदगोपल म्हणून एकले, प्रोफसर तेनी, कायकी शिक्षाकरतां दोन महिने डेल्हीला आले. आरारच बहीणीच घरांत होते. तेनी आरारच भावोजीच वडील भाऊच मेव्हणाच मेव्हणाच मेव्हणा, सोयरीक तुम्ही कळींगा. भरून वाचलतेने, हांसून मस्करी करेत बोलतील. आरारस्क शिडकालापणीं एक क्षणांत हांसिवूनटाकतील. (अत्ता श्रीरंग क्षेत्रांत आहेत). नित्ते (नित्य) रात्रे असेच खोलींत (living room) अस्कीन बसलास्ताना आरारच भावोजी तेद्दिसी कसाल कसाल केवढ॑ केवढ॑ पैसे वेच करले म्हणून इषोब (हिषोब) लिव्हतील. कायतरीन विसरूनगेलतर मध्ये मध्ये डोस्के (डोई) खाजींगतील, सये येऊनजीईल. कित्येक खर्च कसाला करले म्हणून शेवटोरि सये येईना. ते पैसे लिव्हून शेदारि ??? म्हणून लिव्हून सोडूनटाकतील. तेम्हा नंदगोपल एक खाणी सांगिट्ले. तेनी एकदा तीन महिने वारणासीला शिक्षाकरतां गेलतेम्हा एकलांच घरांत राह्यल्होते म्हणे. दल्ला बाईल दोघदनेच घरांत (मध्ये हेनी कसाला ?). दोघदनेयीन कामाला जाणार. रात्रि असेच खोलींत बसून दोघदनेयीन तेद्दीच हिषोब (इषोब) लिव्हतील म्हणे. लत्रम शत्रम अस्कीन लिव्हून केवढ॑ पैसे म्हणून लिव्हूनटाकून, पोणावांटा दिवस शेवटी GOK म्हणून सांगूम अमुक पैसे म्हणून लिव्हतील म्हणे. नंदगोपालयीन तेथ॑ बसलास्तील म्हणे. पंतोजी नहोका, GOK म्हणजे काय म्हणून उदंड दिवस योचना करून प्हायले म्हणे, कळ्ळ॑ नाही. तेनाला विचाराला संकोच असलतरीन, एक दिवस विचारूनटाकले म्हणे. GOK म्हणून नित्ते (नित्य) हिषोब (इषोब) लिव्हतांत की, तस म्हणजे काय, कसाला वेच करलांत, मी प्हायलतेच नाहीकी, म्हणून विचारले म्हणे. दल्ला बाईल दोघदनेयीन हांसले म्हणे. कसाला पैसे वेच करलों म्हणून सये आल नाही म्हणजे GOK म्हणून लिव्हणे, म्हणजे काय, God Only Knows.   तेम्हा पसून आरार ते धरींगिट्ला. मानसीजी केळकरालायीन जवाब देला. मागे लिव्हाच : आजच॑ कापणी कस ? GOK म्हणतांत का ? ते कस॑ ? तुम्हालाच की कापला, कसाला देवाला ओढतांत॑ ? (Re-written in DM script by ARV) June 27 2017

Kaapani ! Alikada rr gela varsha livalthae mukha pusthikaacha dayaantha baantingitlothaa, gudga shoolaala aeka yogaasan kasa karaanvan manun. Aeklecha vaachle maningtho rr, theni (Manasi ji Kelkar) livle, 'yeh kasa majha dhrishtivora gela varsha padla nahi' manun. rr jawab dhila, 'GOK'. Manasi ji Kelkar vichaarle, 'Mhanje?' rr Delheentha asthaana Sri Nandagopal manun aekle, Professor thae, kaayeki shiksha karthaan dhone mahine Delheela ale, rraacha bahineecha gharaantha hothe. Theni rraacha bavojeecha vadeel bhaavoocha mevnaacha mevnaacha​ mevna, soireeka thumi kalingaa. Barun vaachalthane, hasun maskari karatha boltheela. rraaska sidkaalapini aek kshanaantha hasivuntaakthila. (Aththa Sriranga kshethraantha ahetha). Niththe raathri asaacha koleentha (living room) askin baslaasthaana rraacha bavoji thedhdhisi kasaal kasaal kevda kevda paise vaecha karle manun hishoba livtheela. Kaayithirin visurun gelthara madhdhe madhdhe doska (doyee) kaajingtheela, sayae yevunjaayila. Kiththeka karcha kasaala karle manun sevtori sayae yeina. Thae paise livun sedhari ??? manun livun soduntaaktheela. Themma Nandagopal aek kaani saangitle. Theni aekdha theene mahine Vaaraanasila shiksha karthaan gelthamma aeklaancha gharaantha raaylothemana, dhalla baayila doga dhanecha gharaantha (madhdhe yeni kasaala?), doga dhaniyin kaamaala jaanaara. Raathri asaacha koleentha basun doga dhaneyin thedhdhicha hishoba livtheelamana. Latram shatram askin livun kevda paise manun livuntakun​, ponaavanta dhivasa sevti GOK manun saangun amka paise manun livtheela mana. Nandagopalayin theththa baslaastheela mana. Panthoji nahoka, GOK manje kaaye manun udhanda dhivasa yochana karun paaylemana, kalla nahi. Thenaala vichaarala sankocha asalthirin, aeka dhivasa vichaaruntaakle mana. GOK manun niththe hishoba livthaanthaki, thasa manje kaaye, kasaala vaaecha karlaantha, mee paayalthaecha nahiki manun vichaarle mana. Dhalla baayila doga dhaneyin hansle mana. Kasaala paise vaecha karlon manun sayae alni manje 'GOK' manun livna, manje kaaye 'God Only Knows'. Themmsun rr thae dharingitlaa. Manasi ji Kelkaralayin jawab dhila. Maaga livaacha: Ajcha kaapani kasa? GOK manthaantha ka? Thae kasa? Thumaalachaki kaapla, kasaala dhevaala odthaantha? June 27 2017

इकडून तिकडून - 13

In these fourteen random episodes RR takes us through various thoughts and places at his own pace. Always delightful and always endearing, come, look through these kaleidoscopic narrations.

एप्रिल 1959 शेवटल॑ वार आरार डेल्हीला निघून गेला. ते काळांत मद्रासांत्सून डेल्हीला  तीन रैल गाडि, एक ग्रान्ड-ट्रन्क एक्स्प्रस, एक दक्षिण एक्स्प्रस (सथण एक्स्प्रस), अण्की एक जनता एक्स्प्रस. तीस रुपेच वोर नंखर पैसे बाडे, तीन अण्थूणाच प्रबंधाला. पह्यिल॑ सांगिट्लते दोनीन न्यू डेल्ही स्टशन पतोरीच जाईल. जनता एक्स्प्रस जुने डेल्ही जंग्शन पतोरी जाईल. उणे पक्षा 36 घंटे होईल. जनता एक्स्प्रसांत एकदा आरार साठ घंटेपणीं गेलाहे. बंडि निघलका, बरोरल॑ वेळाला जाऊन पावलका म्हणाच काहीन नहोत॑. नंखर मागे पुढे (पुढे कोट्ठ॑, मागेच) जाऊन पावल. वाटेंत तेथ तेथ घंटानघंटे ओठाकिवूनटाकतील. कित्येक ठिकाण काहीनेच असना, राणांत बंडि ओठाकलसेल. आरार गेलते उन्हाळा दिवस, प्रयाण प्राण काढूनटाकल॑. असलतरीन, पह्यिलंदा तेवढ॑ दूर रैल गाडि प्रयाण करतान तेवढ॑ श्रम कळ्ळ नाही. संतोषविणी होत॑. बंडि कढाच पाणीच वाफांतेच जाईल. कोळसाच मूल आधार (जळण). खिड्कीकडे बसाला ठिकाण मिळ्ळ॑. सौकर्य होत॑. वाटांतल॑ नव गांव, राण, लोके अस्कीन प्हात प्रयाण. खायाला इळ्ळ॑, चिंचभात, दहींभात मामि बांधून देल होते. सोमोर (समोर) एकले, तीस वर्षाच अस्तील, बोलत आले. आरारला मामा सांगून पाठिवल्होते, वाटेंत बंडि ओठाकल॑ म्हणजे उतरताने, बंडि समेच काढूनटाकतील, पर्तून्वेघाला होईना म्हणून. परंतु, ते आरारच समोर बसलता दादिगा सांगून एक दोन ठिकाण उतरला. एक स्टेशनांत एक घंटे वेळ राह्त॑ करूनटाकले. आरार उतरून इन्जिन पतोरि गेला. बंडि चालिवणार दोघ तीघदने खाले उतरून ओठाकल्होते, अर्ध इंग्ळीषवाले अर्ध भारतीय. ॲगळो-इंदियन म्हणतील. गोर॑ आंग, ऊनामळे तंबड तंबड होते. आराराच बरोर आलते दादिगा त्यंचकडे कायकी बोलत होते. (आरारच बंडि नंखर वाट सोडून सरकत॑. डेल्हींत एक ठिकाण, थोर ठिकाण, गोल-तपाल कार्यालयाकडे अलक्सांडर स्कॉयर म्हणून, तेथ॑ होतते पूरा ॲगळो-इंदियन ॲगळो-इंदियन लोकेच. नंतर ते ठिकाण खालि करून सरकाराच कार्यालयांत काम करणाराकरतां भरून घर बांधूनटाकले. त्यजकडेच घोडा बांधून ठिवाच ठिकाणयीन होत॑). प्रयाण संपल॑, चाळीस घंटे बंडींत बसून आलते, न्यू डेल्ही स्टेशन आल॑, सामान (एक पिशवि - पिवळ॑ पडकाच नहो, जमखाणाच पडकास्क तंबड पिवळ॑ हिरव॑ पट्टा-पट्टि घाट्लते - चार निजार, चार अंगरखा - परीट आलनाहीकरतां पित्तळाच डदबरांत गण गण विस्तु घालून पोळिवून त्यजवाटे अंगरखा चोळिवून मुदरून घडी करलते, आंत घालींगाच दोन दोन, दोन चौक, दोन चार हाताच धोत्र, तेवढेच. त्यज विना एक गांठोढ - घराच चिंच, मिर्शिंगा, उडीद, मूग, घरांत करलते चक्ळी, लाडु वगैरा लत्रम शत्रम - हातावाटे उचलींगून जायास्क दोरा (काप्पाणि कयिरु) बांधलते, काढींगून खाले उतरून ओठाकल्होता. भावोजी आले. तेन्हाला प्हायलांपिरीच मला नंखर संतोष झाल॑, नव ठिकाण भरून लोके, भींगत होता. भावोजी पिशवी माईंगून (माहींगून/मागींगून) बलाईंगून गेले. "काय रे, चपली घालींगून आलासुया नहो" म्हणट्ले (ड्यूरबल दुकानांत गेल वर्ष घेट्लते चपली तो पंतोजी रंगय्या मुदलियाराला देण॑ झालकी !). घर अधीक दूर नहोत॑ - 2A/26, सत नगर दुसर॑ बाद, करोलबाग. खाले तेलुंगे, सुब्बा राव म्हणून. वोरल॑ तळांत आरारच बहिण॑. समोरल॑ (सोमोरल॑) घरांत एक पालक्काडाच अरवे. बहिणी बरोर क्षेमलाभ, गांवाच समाचार अस्कीन बोलूनटाकून, स्नान करलांपिरी (कोळसाच बंडींत खिड्कीकडे बसून आलतेमळे तोंड अग्गीं कोळसाच रंग झाल्होत॑. घांसून घांसून पुरे होऊनगेल॑, तेम्हाच तोंड नंखर प्हायास्क होत॑) भावोजी गुरुद्वारा रोडांतल॑ बाटा दुकानाला बलाईंगून जावून साडेसात रुपेला एक चपलि घेऊन देले. (ते चपलि कोणालीन दान करल॑ नाही, एक वर्षा नंतर मायवरांत महादान बीदींत नव टार (डांबर) घालत होते. तेथ॑ एक चपलि चिकटींगून आलेच नाहि. दुसर॑ चपलियीन तेथेच सोडूनटाकून निघूनगेला). डेल्ही फिरून प्हायाला बलाईंगून गेले. हरिद्वार ऋषीकेश बलाईंगून गेले. (हरिद्वार पेरुमाल चेट्टि छत्रांत डेहराडूनी बासमति तांदूळ घालून करलते भात प्हायाला तेवढ॑ बेष होत॑, खायाला अवडल॑ नाहि, तस॑ एक अडव॑ वास). अस्कीन बेष होत॑. अथ: डेल्ही प्रयाणस्य प्रथम खांड: (Re-written in DM script by ARV) 19-06-2017

April 1959 sevatla vaara rr Delheela nigun gela. Thae kaalaantha Madrasaanthasun Delheela theene rail gaadi, aeka Grand Trunk Express, aeka Dakshin Express (Southern Express), aniki aeka Janatha Express. Thees rupaye vora nankara paise baada, theen anthunascha prabandhaala. Payilla saangitlathe dhonin New Delhi station pathoricha jaayila. Janatha Express Juna Delhi junction pathori jaayila. Una paksha 36 ghante hoyila, Janatha Expresaantha aekdha rr saat ghante pini gelaaye. Bandi nigla ka, barorla velaala jaavun paaylaka manaacha kaayin nahotha. Nankara maaga puda (puda kotta, maagacha) jaavun paayila. Vaataantha theththa theththa ghantaana ghantaa otakvuntaakthila. Kiththeka tikaana kaayinacha asna, raanaantha bandi otaaklaasala. rr geltha unaalaa dhivasa, prayaana praan kaaduntakla. Asalthirin payillaandha thevda dhoora rail gadi prayaana karthaan thevda srama kallani, santhosha vini hotha. Bandi kadaacha paanicha waafaanthacha jaayila. Kolasaacha moola aadhaara. Kidikikada basala tikaana milla. Soukarya hotha. Vaataanthala nava nava gaanva, raana, loka askin paatha prayana. Khaayala illa, chinch baatha, dahin baatha mami baandhun dhilothe. Somora aekle, thees varshaache asthila, bolatha ale. rraala mama saangun paativlothe vaataantha bandi otaakla manje utharthaane, bandi samacha kaaduntaakthila, parthun vaegaala hoina manun. Paranthu thae rraacha somorla basaltha dhaadhiga saangun aek dhone tikaana utharla. Aek stationaantha aek ghanta vela raatha karuntaakle, rr uthrun Engine pathori gela. Bandi chaalivnaare dhoga theeg dhane kalle uthrun otaaklothe, ardha Englishwale ardha Bharathiya, Anglo Indian manthila. Ghora aanga, unaamala thambda thambda hothe. rraa barora altha dhadhigaa thyaanchakada kaayki bolatha hothe. (rraacha bandi nankara vaat sodun sarkatha. Delheentha aeka tikaana, thora tikaana, Gole Thapal karyaalayakada, Alexander Square manun, theththa hothathae poora Anglo Indian lokacha. Nanthara thae tikaana kaali karun sarkaraacha kaaryalayaantha kaam karnaaraakarthan barun ghara baandhuntakle. Thyaajakadacha ghode baandhun tivaacha tikaanayin hotha). Prayaana sampla, chaalees ghante bandintha basun althe, New Delhi station ala, saamaan (aeka pisivi - pivla padkaacha naho, jamakkaanaacha padkaaska thambda pivla hiruva patta patti gaatlatha - chaar nijaar, chaar angarke - pareet ala nahikarthaan piththalaacha dabaraantha gana gana visthu gaalun polivun thyaaja vaate angarke cholivun mudhurun gadi karlathe, aanth gaalingaacha dhone dhone, dhone chauka, dhone chaar aathaacha dhothra, thevdacha. Thyaaja vina aeka ghaantoda - gharcha chincha, mirsinga, udeeda, mooga, gharaantha karlatha Chakli, laadu, vagairah, latram, shatram - aathaavaate uchlingun jaayaaska dhora (kappaani kayiru) baandhaalthe, kadingun kalle uthrun otaaklotha. Bhavoji ale, thaenaala paaylaampiricha rraala nankara santhosha jaala, nava tikaana, barun loka, beengatha hotha. Bhavoji pisivi maayingun balaangun gele, 'kaayre chappli gaalingun alaasuya naho' mantle (Durable dukaanaantha gela varsha getlathe chapplitho panthoji Rangaiah Mudaliaraala dhena jaalaki!). Ghara adhika dhoora nahotha - 2A/26, Sat Nagar dusara beedhe, Karol Bagh. Kalle Telunge, Subba Rao manun. Vorla thalaantha rraacha bahine. Somorla gharaantha aeka Palakkadche arave. Bahinee barora kshema laabha, ghaavncha samaachara askin boluntakun, snaan karlaampiri (kolasaacha bandintha kidikikada basun althaamala thonda aggi kolasaacha ranga jaalotha, gaasun gaasun puray hungela, themmaacha thonda nankara paayaaska hotha) bhavoji Gurudwara Roadaanthala Bata dukhaanaala balangun jaavun saade saath rupayela aek chapli gevun dhile. (Thae chapli konaali dhaan karla nahi, aek varshaa nanthara Mayavaraantha Mahadhaana beedheentha nava Tar gaalatha hothe, thentha aeka chapli chikitingun alacha nahi, dusara chapliyin theththacha soduntakun noongela). Delhi pirun paayaala balangun gele, Haridwar Rishikesh balagun gele. (Haridwar Perumal Chetty Chathraantha Dehraduni Basumathi taandula galun karlatha baatha paayaala thevda besha hotha, khaayaala avadlacha nahi, thasa aeka adava vaasa). Askin besha hotha. Atha Delhi prayaanasya pratham khaandaha 19-06-2017