The Case of Changing Times - 3

काळ बदलते का, लोके बदलतातका ?

In this series of 11 narratives RR takes us through  the "then and now" of things. Read on ......

Narrative – 3

The Case of Changing Times  Pattabishekam! 31-12-2014

काळ बदलते का, लोक॑ बदलतातका ? पट्टाभिषेक !

Eka dha rubbaltha peetacha, payillandhaa barora ragadlanahi, punayi rubbun paavumnaka manu eka aasaa. Aaje paashte kshavara karingaala gelon. Varshaacha sevatla dhivasa kasaala manu eka nimisha yochana karlon, nanthara vaatla varshaala theen dha thiri doskaacha jada nankara una karanvan manu, nigungelon. Kshavara karaacha poraakada nanthara dhyaacha dakshina payillacha dhevun, 'Inga paa appa, kesa kaadlon kaadlonahi manu kaade, thonda nankara paayaaska asundhe, payillacha paayaala cartoonaaska ahe. Madhdhe madhdhe asa karunka, tasa karunka, barora aheka manu kaayin vichaaruko' manun saangitlon. Thevdacha dhahaacha nimisha, kaam sampivuntakla, ahetha chaar kesaala ardha ghanteka kaadingala? Ayins ruppe dhevuntakun evungelon. Mala 1950 - 1960 - 1970 saye ala. Pallavapuraantha amcha gharaala Kuppu manu eka kshavaraka yeyila. Ghaavaanlaacha tho eklaacha kshavaraka, Asthaana Vidwan manthila ki the madhiri. Kshavarakaala ami themma themma kaasa dhena nahi, kaapni themma chaar mahinaala yeyaska dhaan dhena, thyaajavina Deepaavalila dhothra, chokkota thela, seekkaacha poode, nankara pallum, Sankarantheela thaandhoola, kela, ghoola, nankara pallum, vagairah dhyaacha dhandaka. Maja Baapa saangun paativtheela, 'Kuppukada mokshavaram vendaam' manu sange' manu. Malaa vaatala, kesaala mokshavaram nokko manthaatha, Kuppu kasa mokshavaram dheyila manu. Udhanda varshaanantharacha mala samjala, Baapa sangitlathe 'mokshavaram' naho, paranthu 'mukha kshavaram (shaving)' manu. Kuppula payilthacha mala nankara bhen cha, kaalaa, dhaandka, motta meesaa teengun asala. Kombdaacha doska dharaaska maja doska dharun apnaacha ghaanka maandivora tivun kesa kaatala. Thyaaj nanthara thyaaja lonka kshadaaksharam manun yeyila, thela dheed dhole, tasacha karala, doska, paate besha dharun sodala. Ekadha mee paanch varshaananthara delleenthasun althemma thocha ala. Paanch varshaacha kaani sangatha maja kesa ponaavanta kaatuntaklaa. Malaacha maja koona kallanahi manje kasa aslaasala! Delli parthun gelthemma, loka vichaarle, 'Kyon Chandranjee, eetaa saloon mein baal katvaayaa kya?' Theththa roadaantha kshavaraka baslaasthila, yenaara manushaala dhone vitkaraavora basivun kshavara karthila. Thya karthaan Eeta saloon manthila, thyaancha kaama kasa asala manu saangnacha nokko! Aniki nankara velaantha nava varsha ujtha, sakala lokayi sakushal asanva manun dhevaala navasingthon. Maja patteessu mee thumaala sangthon, nava varshaantha, mee ye madhiri kshavara karingaacha vishaya aggi livun thumaala aggi kaapna. Comments :- Jaya Raman N :- Thumi asa leevun amassa mottai padivuntakkalaska aayeh oh. Asultherein thumcha ek kensala v(b)ees rupey detha vunacha. Paapa hajama hudukkun hudiukkun cut karamakini. Pullandhapa ek kensala sembar dhiyantha. Doska neet pala pala karala. L Narasimha Raju :- This year MDMS best writer award "Writing Marathi in English" thumalacha ho. udhanda supervani ahe. Girija Dinakar :- Me nava varshanthacha yeh vachaala aahein. Gala kaapthaska nahi Ani katha kalatsheba aikthaska aahe. Tumala amcha nava varshantha pranams.

एकदा रुब्बलते पीठच॑. पह्यिलंदा बरोर रगडल॑ नाही. पुन्हाईं रुब्बून पाह्म्हणका म्हणून एक आशा. आज पाष्टे क्षवर करींगाला गेलों. वर्षाच शेवटल॑ दिवस, कसाला म्हणून एक निमिष योचना करलों. नंतर॑ वाटल॑, वर्षाला तीनदा तरीन डोस्केच जाड नंखर॑ उणे कराम॑ म्हणून. निघून गेलों. क्षवर कराच पोराकडे नंतर॑ द्याच दक्षिणा पह्यिलच देऊन, "इंग पा अप्पा, केंस काढलों काढलों नाही म्हणून काढ॑. तोंड नंखर॑ पाह्यास्क॑ असूनदे. पह्यिलेच॑ पाह्याला कार्टूनास्क॑ आहे. मध्य- मध्य अस॑ करूंका, तस करूंका, बरोर आहेका म्हणून कायीन विचारूको (विचार नोको)" म्हणून सांगिट्लों. तेवढच॑. दहाच निमिष, काम संपिवूनटाकला. आहेत॑ चार केंसाला अर्ध घंटे का काढींगेल॑ ? ऐंशी रुपे देऊनटाकून येऊनगेलों. मला 1950, 1960, 1970 सये आल॑. पल्लवपुरमांत॑ अम्च॑ घराला कुप्पु म्हणून एक क्षवरका (हजाम) येईल॑. गांवालाच॑ तो एकच क्षवरका (हजाम). "आस्थान विद्वान" म्हणतील की, ते मादरी. क्षवरकाला अम्ही तेम्हा तेम्हा कास देणे नाही. कापणी तेम्हा चार महिनेला यास्क॑ धान (धान्य) देणे, तजविना दीपावळीला धोत्र॑, चोक्कोट-तेल, शीकाच पूड, नंखर॑ पल्लम, संक्रांतीला तांदूळ, केळे, गूळ, नंखर॑ पल्लम, वगैरा द्याच दंडक. मझ॑ बापा सांगून पाठिवतील॑, "कुप्पूकडे मोक्षवरम वेंडाम" म्हणून सांगे म्हणून. मला वाटले, कसाला मोक्षवरम नोको म्हणतात॑, कुप्पु कस॑ मोक्षवरम देईल॑ म्हणून. उदंड वर्षाच नंतरच॑ मला समजल॑, बापा सांगिट्लते "मोक्षवरम" नहो, परंतु "मुख क्षवरम (shaving)" म्हणून. कुप्पूला पाह्यिलतेच मला नंखर॑ भेंच॑. काळ॑, दांडक॑ मोठ॑ मीशा ठींगून असेल॑. कोंबडाच डोस्के धरास्क॑ मझ॑ डोस्के धरून अपणाच घाणक॑ मांडीव॑र ठिवून केंस कापेल॑. त्यज नंतर॑ त्यज लोंक क्षाडाक्षरम म्झणून येईल॑. तला दीड डोळे. तसच करेल॑. डोस्के, पाठ॑ बेष धरून सोडल॑. एकदा मी पांच वर्षाच नंतर॑ डेल्हींत्सून आलतेम्हा तोच आला. पांच वर्षाच खाणी सांगत मझ॑ केंस पोणावांटा काटूनटाकला. मलाच मझ॑ खूण कळ्ल॑ नाही म्हणजे, कस॑ असलासल॑ ! डेल्ही पर्तून गेलतेम्हा लोके विचारले, "क्यों, चंद्रन जी, ईटा सलून मे बाल कठवाया क्या ?" तेथ॑ रोडांत क्षवरका बसलसतील॑. येणार मनुषाला दोन विटका व॑र बसिवून क्षवर करतील॑. ते करतां "ईटा सलून" म्हणतील॑. त्यांच काम कस॑ असल॑ म्हणून सांगणेच नोको ! अण्की नंखर॑ वेळांत॑ नव॑ वर्ष उजते. सकल लोकहीं सकुषाल असांव॑ म्हणून देवाला नवसींगतों. मझ॑ पटीसून मी तुम्हाला सांगतों, नव॑ वर्षांत॑ मी हे मादरी क्षवर करींगाच विषय अग्गीन लिव्हून तुम्हाला कापना. Comments :- जयरामन :- तुम्ही अस॑ लिव्हून अमास मोट्टै बडिवूनटाकलास्क॑ आहे अहो. असलतरीन, तुम्च॑ एक केंसाला वीस रुपे देलते उणेच. पाप हजाम हुडुकून हुडुकून cut करामकिनी. पुढलंदपा एक केंसाला शंभर द्यांत॑. डोस्के नीट पळ-पळा करेल॑. L. नरसिंह राजु :- हे वर्षाच Best Writter Award, "Writting Marathi in English" तुम्हालच अहो. उदंड सूपरविणी आहे. गिरिजा दिनकर :- मी नव॑ वर्षांतच हे वाचल॑ आहें. गळा कापलास्क॑ नाही. अणी, कथा-कालक्षेप ऐकास्क॑ आहे. तुम्हाला अम्च॑ नव॑ वर्षाच प्रणाम.

The Case of Changing Times - 2

काळ बदलतेका, लोके बदलतातका ?

In this series of 11 narratives RR takes us  through  the "then and now" of things. Read on ......

Narrative - 2

The Case of Changing Times 30-12-2014

काळ बदलतेका, लोक॑ बदलतातका ? सोयरेधायरे

Mee atingun paathon - 1950 - 1960 varshaantha aggi loka kasa hothe? Aththa kasa ahetha? Saangitlathra, 'kali kaala' mantheela, kaan, themmayin kali kaalacha hotha. Loka ekaala eka milun basun karatha hothe, soyre dhaayre kevda anyonyavini hothe? Aththa kaaye jaala? They kaalaantha eka ghaavaanthasun aniki eka ghanvaala samaachaara kalivna udhanda srama hotha. Telegram paativaala Veedhividangaanthasun chaar mayila Nannilamaala chalun jaavan; Pallavapuraanthasun paanch mayila Tiruvaaruraala jaavan. Telephone? Thelaayin thevdacha - post offisaala jaavun paise baandhuntakun ghante bar ghante baslaasaavan, kemma line milthaki themmaacha bolaala hoyila nahithra nankara paise jaayila. Amcha ghanvaala telegram paativaavan manje, jaasthi paise bandhaavan, kaan manje eka manusha Nannilamanthasunki Tiruvaruraanthasunki kadingu yeyila. Chokkota samaachaar manje they manushaala sarbharaay karanvan. Kaagaza? Aarambaantha aggi post man chaalun yethila. Yek Post offisaanthasun aniki eka post offisaala kaagazacha pisivi kadingun eka manusha - thenaala 'runner' manthila - vega vegaana chalun (palun) jaavun dhethila. Evda kashta kaalaanthayi, gharaantha kaayin visesha manje aske soyire dhaayirelaayi samaachaara kaalivun milun basun hansu maskarintha santhoshaana visesha vaava chaalala. Varaada/Lagna manje, puda maaga dhaha dhivasa ghara jay jay manu asala. Aththa kaaye jaala? Samaachaara kalivina udhanda sulabha hoongela. Telephone, mobile phone, SMS, e'mail vagairaa vagairaa asunayi ami kalivthini, kaan? Sojji bajji kaayaala evun jaathila manun ka? Aththa aggi kevdadhane sojji kaathatha? Aanga poora saakare, entha sojji vegalaka? Bajji - ragatha maaga puda chempaalaka? Ponavanta gharaantha coffee dhethinatha, kaayeki juice manun aerated paani dhevuntakthaatha - they pivun angaala aningaavanka? Mag kaan ami asa ahen? Amcha manna nankara laahna hoongelaka? Baaki vaanchun pallasalthra aniki eka dhivasa. Comments :- Girija Dinakar :- Yeh samachara atha livala karana asalthiri mala kaya vaattha manje, Loka avashya badungeletha, they karthan thaja pathi chintha bogun kaaye milnara aahe sanga. Manushacha manna atha udanda Lana ungela. Karra boleltharapani koni pathe Dina manthath. Rajaram Ramachandran :-  Kayin karaala hoyna. Yeh kaalcha paristhithi asa ahe. Keda ghavan manje kayin kashta nahin. Yeh Chennai madhiri shaharaantha gharchaanthcha asaala tikaana purthini, yentha soyre dhaayre barun dhane ale manje kasa saambalala hoyila? Girija Dinakar ji, yeh livun tivun eka varsha hoongela, aajecha post karaala vela ala.

मी अठींगून पाह्तों. 1950-1960 वर्षांत अग्गीन लोक॑ कस॑ होत॑ ? अत्ता कस॑ आहेत॑ ? सांगिट्लतर॑ "कलि काळ" म्हणतील॑. कां, तेम्हाहीं कलि काळच होत॑. लोक॑ एकाल-एक मिळून बसून करत होते ; सोयरेधायरे केवढ॑ अन्योनविणी होते ? अत्ता काय झाल॑ ? ते काळांत एक गांवांत्सून अण्कीएक गांवाला समाचर कळिवणे उदंड श्रम होत॑. टेलिग्राम पाठिवाला वीदिविडंगनांत्सून चार मैल नन्निलमाला चालून जाम॑. पल्लवपुरमांत्सून पांच मैल तिरुवारूराला जाम॑. टेलिफोण ? तेलाईं तेवढेच॑ - पोस्ट ऑफीसाला जाऊन पैसे बांधूनटाकून घंटे-भर-घंटे (घंटानुघंटे)  बसलसाम॑. केम्हा लैन मिळतेकी तेम्हाच बोलाला होईल॑. नाहीतर॑ नंखर पैसे जाईल॑. अम्च॑ गांवांला टेलिग्राम पाठिवाम॑ म्हणजे, जास्ति पैसे बांधाम॑. कां म्हणजे, एक मनुष नन्निलमांत्सून की तिरुवारूरांत्सून की काढींगून येईल॑. चोक्कोट समाचार म्हणजे ते मनुषाला सर्भराय कराम॑. कागद॑ ? आरंभांत अग्गीन पोस्ट-मॅन चालून येतील॑. एक पोस्ट-ऑफीसांत्सून अण्कीएक पोस्ट-ऑफीसाला कागदाच पिशवी काढींगून एक मनुष - तेनाला "रण्णर" म्हणतील॑ - वेग वेगान॑ चालून (पळून) जाऊन देतील॑. एवढ॑ कष्ट काळांतीन घरांत॑ काहीं विशेष म्हणजे अस्के सोयरेधायरेलाहीं समाचार कळिवून मिळून बसून हांसून मष्किरींत॑ संतोषांन विशेष-वाव चालल॑. वराड/लग्न म्हणजे पुढे-मागे दहा दिवस घर जय जे जे असल॑. अत्ता काय झाल॑ ? समाचार कळिवणे उदंड सुलूभ होऊनगेलाहे. टेलिफोण, मोबैल-फोण, sms, e-mail वगैरा वगैरा असूनहीं अम्ही कळिवत नाही (कळिवतनी). कां ? सोज्जी बज्जी खायाला येऊनजातील म्हणून का ? अत्ताअग्गीन केवढ॑दन॑ सोज्जी खातात॑ ? आंग पूरा साखरे, ह्येंत सोज्जी वेगळे का ? बज्जी - रगत मागे पुढे चेंपाला का ? पोणावांटा घरांत कॉफी देईनात॑. कायकी, ज्यूस म्हणून aerated पाणी देऊनटाकतात॑ - ते पीऊन आंगाला आणींगाम॑ का ? मग, कां अम्ही अस॑ आहों ? अम्च॑ मन्न नंखर॑ ल्हान होऊनगेलाहे का (हून्गेल॑ का)? बाकी वांचून पड्लसलतर॑ अण्कीएक दिवस॑.       Comments :-   गिरिजा दिनकर :- हे समाचार अत्ता लिव्हाला कारण असेल॑ तरीन, मला काय वाटते म्हणजे, लोके अवश्य बदलून गेलाहेत॑. ते करतां तज पत्ती चिंता भोगून काय मिळणार आहे सांगा ? मनुषाच मन्न अत्ता उदंड ल्हान होऊन गेल॑ (ऊंगेल॑). खर॑ बोल्लतरीन पातेदिना म्हणतात॑. राजाराम रामचंद्रन :- काहीन कराला होईना. हे काळाच परिस्थिती अस॑ आहे. खेडेगांव म्हणजे काहीन कष्ट नाही. हे चेन्नै मादरी शहरांत॑ घरच॑ आंतच॑ असाला ठिकाण पुरत नाही (पुरतनी). ह्यांत॑ सोयरेधायरे भरूनदन॑ आले म्हणजे कस॑ सांभाळाला होईल॑ ? गिरिजा दिनकर जी, हे लिव्हून ठिवून एक वर्ष होऊनगेले (हूनगेले). आजेच॑ पोस्ट कराला वेळ आल॑.

The Case of Changing Times -1.

काळ बदलतेका, लोके बदलतातका ?

In this series of 11 narratives RR takes us through  the "then and now" of things. Read on ......

Narrative – 1

The Case of Changing Times 23-Nov 2016

काळ बदलतेका, लोक॑ बदलतातका ?

1949, 1950-60, 1960-70 antha aggi Pallavapuram gharaantha sharadha oajshaaka aggi aachaare payilla Nondi (Kshama karaa) Rama Rao, nanthara Rangappa aachaare Kumbakonam aanthasun yethila; tyaaj nanthara Emdon Ramaachaar Mannargudinthasu yethila. Sampaaki loka doga dhane Kumbakonam aanthasun yethila. Thiruvaruraala bandi paativun tyaansa aggi balaangun yethila. Sovla manje sovla thevda sovla. Aachaare angoli karaalacha daha ghante vora hoyila, ami lenkrabaala jevaala chaar ghante hun jaayila. Paarvana aggi kuntaantha vigrivisodun yethila. 1990-2005 - Chennaintha sampaaki Thiruvallikkeninthasu yethila. Saha ghantela ekle evun paani barun, vastra bijivin vaalungaalun, sagdintha kolasa ghalun baaji paala chirun tivthila. 7 - 8 ghantela mukhya sampaaki evun sagri petivun sampaaka aaramba karun loukara sampun sodthila. Aachare Brahmana 10 ghante vora yethila, ek ghantela jevana aggi sampun jaayila. Thevda sovla manu saangaala hoyna, aachaare, sampaaki chaar dhabathiri parsaapattisa javun yethila, angoli karnaatha, haath paye dhuvingun yevunjaathila (thevadathiri karthaath ki). Paarvana ghayila devuntakina. Gaye alni manje parsuntha boye khandun purivuntakna. 2006 - aaj pathori - Tyaaj nanthara yeh kaamaala aggi sampaki, aachare, brahmana milna srama hungela. Thyaa karthaan Mathaantha karaala aaramba karaavanska padungela. Saath aat karthaala basivun, manthra sangun karivthila, ek mathaantha tho aachare yek tikaana baslaaska, haathaantha eka laamba kaati tingun kasa kasa karaavan manu sangun dhethila, Sovla! Aacharelayi purna, karthaalatho vichaarnacha nokko, gharaantha angoli karuntakun chhar chakraacha ki, dhon chakraacha ki nahithra badaacha bandinthki yevun tasach shrardha karaala basun jathaatha. Paarvana visarjana? Devaalacha kalala. Askaanchi paarvanayi ekacha paantintha ghaale manthaantha, sevti kaye karthilaki! Shradhdhavini shraardha karthaathki, thela 'avadtha' manun nishaan ghaala. Kshama kara, yeh pathori vaachalthe loka, thumaala udhanda srama dhevuntaklon. Chooke barun asala, thelaayi milun kshama kara.

1949, 1950-60, 1960-70 आंत अग्गीन पल्लवपुरम घरांत॑ श्राद्ध॑-पक्षालाअग्गीन आचारे पह्यिले नोंडि (क्षमा करा) रामराव, नंतर॑ रंगप्पा आचारे कुंभकोणमांत्सून येतील॑. त्यज नंतर॑ एमडन रमाचार मन्नारगुडींत्सून येतील॑. संपाकी लोक॑ दोघदने कुंभकोणमांत्सून येतील॑. तिरुवारूराला बंडी पाठिवून त्यांस अग्गीन बलाईंगून येतील॑. सोवळे म्हणजे सोवळे. तेवढ॑ सोवळे. आचारे आंघोळी करालाच॑ दहा घंटे व॑र होईल॑. अम्ही लेंकरे-बाळ॑ जेवाला चार घंटे होऊनजाईल॑. पारवण अग्गीन कुंठांत॑ विघरिविसुडून येतील॑.   1990-2005 - चेन्नैंत॑ संपाकी तिरुवल्लिकेणींत्सून येतील॑. सहा घंटेला एकले येऊन पाणी भरून, वस्त्र भिजिवून वाळूनघालून सगडींत॑ (शेगडींत॑) कोळसा घालून, भाजी-पाला चिरून ठिवतील॑. 7-8 घंटेला मुख्य संपाकी येऊन सगडी पेटिवून, संपाक आरंभ करून लोक्कुर संपिवूनसुडततील॑. आचारे ब्राह्मण॑ 10 घंटेव॑र येतील॑. एक घंटेला जेवणे अग्गीन संपून जाईल॑. तेवढ॑ सोवळे म्हणून सांगाला होईना. आचारे, संपाकी चार दपा तरीन पर्सापटीस जाऊन येतील॑. आंघोळी करनात॑. हात-पांये धुवींगून येऊनजातील॑. (तेवढ॑ तरीन करतात की). पारवण गाईला देऊनटाकतील॑. गाय आल नाही म्हणजे, परसूंत॑ भोई खांडून पुरिवूनटाकणे. 2006 - आज पतोरी - त्यज नंतर॑ हे कामाला अग्गीन संपाकी, आचारे ब्राह्मण॑ मिळणे श्रम॑ होऊनगेल॑. त्या करतां मठांत॑ कराला आरंभ करांवास्क॑ पडूनगेल॑. सात आठ कर्ताला बसिवून मंत्र सांगून करिवतील॑. एक मठांत तो आचारे एक ठिकाणि बसलास्क॑ हातांत॑ एक लांब काठी ठींगून कस॑ कस॑ कराम म्हणून सांगून देतील॑. सोवळे ! आचारेलाहीं पुरना, करताला तो विचारणेच नोको. घरांत आंघोळी करूनटाकून चार-चक्राच की, दोन-चक्राच की, नाहीतर॑ भाडेच बंडींत येऊन तसच श्राद्ध॑ कराला बसून जातात॑. पारवण विसर्जना ? देवालच कळल॑. अस्क्यांच पारवणहीं एकच भांडींत॑ घाल म्हणतांता, शेवटी काय करतील की ! श्रद्धाविणी श्राद्ध करतोंकी, तेला "अवडत" म्हणून निशान घाला. क्षमा करा, हे पतोरी वाचलते लोक॑, तुम्हाला उदंड श्रम देऊनटाकलों. चूक भरून असेल॑. तेलाहीं मिळून क्षमा करा.